Shloka 313
Adhyāya 41 — Kṛṣṇa’s Battlefield Briefing and the Renewal of the Great Engagement
Devanagari script
ब्रवीमि ते सर्वमिदं ममास्ति तच्चापि सर्व मम वेत्ति राजा | “मिद, नन्द, प्री, त्रा, मि अथवा मुदरः धातुओंसे निपातनद्वारा मित्र शब्दकी सिद्धि होती है। मैं तुमसे सत्य कहता हँ--इन सभी धातुओंका पूरा-पूरा अर्थ मुझमें मौजूद है। राजा दुर्योधन इन सब बातोंको अच्छी तरह जानते हैं
Translation
संजय म्हणाला—मी तुला सांगतो, हे सर्व माझ्यात आहे; आणि राजा देखील माझ्याविषयी हे सर्व नीट जाणतात. ‘मिद्, नन्द्, प्री, त्रा, मि’ किंवा ‘मुदर्’—या धातूंमधून निपातनाने ‘मित्र’ शब्द सिद्ध होतो असे मानतात. मी तुला सत्य सांगतो—या धातूंचा पूर्ण अर्थ माझ्यात विद्यमान आहे; आणि राजा दुर्योधन हे सर्व चांगले जाणतात.
Word by Word
ब्रवीमिI say / I tell
ब्रवीमि:
Karta
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, उत्तम, एकवचन
तेto you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, चतुर्थी, एकवचन
सर्वम्all, everything
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
ममof me, my
मम:
Adhikarana
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, षष्ठी, एकवचन
अस्तिis / exists
अस्ति:
Karta
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथम, एकवचन
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formनपुंसक, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अपिalso, even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
सर्वम्all (of it)
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
Formनपुंसक, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
मम्me
मम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, द्वितीया, एकवचन
वेत्तिknows
वेत्ति:
Karta
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथम, एकवचन
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes