Shloka 3
Karṇa-nidhana-śravaṇa, Kṣaya-Varṇana, and Śeṣa-sainika-nirdeśa
Hearing of Karṇa’s Fall, Accounting of Losses, and Naming of Remaining Warriors
इस प्रकार श्रीमह्याभारत कर्णपर्वमें संजयवाक्य नामक तीसरा अध्याय पूरा हुआ
iti prakāraṁ śrīmahābhārate karṇaparvaṇi sañjayavākya-nāmakaḥ tṛtīyo 'dhyāyaḥ samāptaḥ | sa śabdaḥ pṛthivīṁ kṛtsnāṁ pūrayāmāsa sarvaśaḥ | rodanakaḥ sa śabdaḥ tatra samūce bhūmaṇḍale vyāptaḥ abhavat | bharatakulasya striyaḥ atyanta-ghora-śoka-samudre nimagnāḥ | tāsāṁ cittaṁ atyantaṁ udvignaṁ abhavat | tāḥ duḥkha-śokena kātarāḥ bhūtvā phūṭ-phūṭ-kṛtvā ruroduḥ |
अशा प्रकारे श्रीमहाभारताच्या कर्णपर्वातील “संजयवाक्य” नावाचा तिसरा अध्याय समाप्त झाला। तो आक्रोशाचा शब्द सर्व दिशांनी संपूर्ण पृथ्वीभर पसरला। भरतकुलातील स्त्रिया घोर शोकसागरात बुडाल्या; त्यांचे चित्त अत्यंत उद्विग्न झाले आणि दुःख-शोकाने व्याकुळ होऊन त्या फूट-फूटून रडू लागल्या।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the human cost of war: beyond battlefield valor, the true aftermath is collective suffering—especially borne by families and women—highlighting an ethical warning about violence and its ripple effects across society.
This is a chapter-ending colophon: Sañjaya reports that a great cry of lamentation spread everywhere, and the women of the Bharata/Kuru household, overwhelmed by grief, broke down and wept.