Shloka 20
Adhyāya 36: Ghora-yuddha-varṇanam
A Clinical Description of the Intensified Engagement
हुताशनादित्यसमानतेजसं पराक्रमे विष्णुपुरन्दरोपमम् | नये बृहस्पत्युशनो: सदा सम॑ न चैनमस्त्रं तदुपास्त दुःसहम्,“अग्नि और सूर्यके समान तेजस्वी, विष्णु और इन्द्रके समान पराक्रमी तथा सदा बृहस्पति और शुक्राचार्यके समान नीतिमान् इन गुरुदेवको बचानेके लिये इनके दुःसह अस्त्र आदि पास न आ सके अर्थात् उनकी रक्षा नहीं कर सके
sañjaya uvāca |
hutāśanādityasamānatejasaṃ parākrame viṣṇupurandaropamam |
naye bṛhaspatyuśanoḥ sadā samaṃ na cainam astraṃ tad upāsta duḥsaham ||
संजय म्हणाला—तेजाने ते अग्नी व सूर्याप्रमाणे, पराक्रमाने विष्णू व पुरंदर (इंद्र) यांसारखे, आणि नीतिने सदैव बृहस्पती व उशनस् (शुक्राचार्य) यांच्याशी सम होते. तरीही ते दुःसह अस्त्र या गुरुदेवांचे रक्षण करू शकले नाही; त्याची शक्ती त्यांना वाचविण्यास जवळ येऊ शकली नाही.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts extraordinary excellence—radiance, valor, and political wisdom—with the sobering truth that even the most formidable weapons and protections may fail. It underscores human limitation before destiny and the moral gravity of war, where revered figures can still be struck down despite merit.
Sañjaya describes a revered teacher-like figure as possessing godlike brilliance, prowess, and counsel, yet notes that a fearsome astra was unable to safeguard him. The line functions as a lament and a narrative emphasis on the inexorable course of the battle.