Shloka 56

कर्णेन व्यूहविधानम् — Karṇa’s Battle Formation and the Pāṇḍava Counter-Plan

Adhyāya 31

Devanagari script

ऋतमेव हि पूर्वास्ते वदन्ति पुरुषोत्तमा: | तस्मादार्तायनि: प्रोक्तो भवानिति मतिर्मम,“आपके पूर्वज श्रेष्ठ पुछष थे और सदा सत्य ही बोला करते थे, इसीलिये आप 'आर्तायनि” कहलाते हैं; मेरी ऐसी ही धारणा है

Transliteration

ṛtam eva hi pūrvās te vadanti puruṣottamāḥ | tasmād ārtāyaniḥ prokto bhavān iti matir mama ||

Translation

संजय म्हणाला—तुमचे पूर्वज पुरुषोत्तम होते; ते नेहमी ऋत, म्हणजेच सत्यच बोलत. म्हणूनच माझी अशी धारणा आहे की तुम्हाला ‘आर्तायनि’ असे म्हणतात, कारण तुम्ही त्या सत्यनिष्ठ परंपरेत स्थित आहात.

Word by Word

ऋतम्truth

एवindeed/only

हिfor/indeed

पूर्वाःancestors/forefathers

तेthey (your forefathers)

वदन्तिspeak/say

पुरुषोत्तमाःbest of men, excellent men

तस्मात्therefore/from that

आर्तायनिःĀrtāyani (a patronymic/name)

प्रोक्तःcalled/said (as), named

भवान्you (honorific)

इतिthus/‘as’ (quotative)

मतिःthought/opinion

ममof me/my

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

Sanjaya

Ārtāyani (epithet/patronymic)

ancestors/forefathers (pūrvāḥ)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes