Shloka 46
याजनाध्यापनैरविंप्रा विशुद्धैश्व प्रतिग्रहै: । लोकस्यानुग्रहार्थाय स्थापिता ब्राह्मणा भुवि,इनमें क्षत्रिय-जातिके लोग सबकी रक्षा करनेवाले, सबसे कर लेनेवाले और दान देनेवाले बताये गये हैं। ब्राह्मण यज्ञ कराने, वेद पढ़ाने और विशुद्ध दान ग्रहण करनेके द्वारा जीवन-निर्वाह करते हुए सम्पूर्ण जगतपर अनुग्रह करनेके लिये इस भूतलपर ब्रह्माजीके द्वारा स्थापित किये गये हैं
yājanādhyāpanair viprā viśuddhaiś ca pratigrahaiḥ | lokasyānugrahārthāya sthāpitā brāhmaṇā bhuvi ||
शल्य म्हणाला—ब्राह्मण यज्ञ करविणे, वेद अध्यापन करणे आणि केवळ शुद्ध व निर्दोष दान स्वीकारणे यांद्वारे उपजीविका चालवितात. सर्व लोकांच्या कल्याणासाठी ब्रह्म्याने त्यांना पृथ्वीवर स्थापित केले आहे, जेणेकरून ते समाजाला अनुग्रह व मार्गदर्शन देतील.
शल्य उवाच
Educational Q&A
The verse outlines the Brahmin’s dharma: to serve society through sacrifice-officiation, Vedic teaching, and ethically pure acceptance of gifts, with the aim of benefiting the world rather than personal gain.
Śalya, speaking amid the war-time discourse of Karṇa Parva, invokes the traditional social-ethical framework (varna duties) to emphasize how different orders are meant to uphold society—here highlighting the Brahmins’ role as benefactors through ritual and instruction.