Shloka 36
अध्याय ८० — मध्यंदिन-रणवृत्तान्तः
Yudhiṣṭhira–Śrutāyu encounter; Cekitāna–Gautama clash; Abhimanyu pressure; Arjuna’s redeployment
Devanagari script
ततः कृतास्त्रास्ते सर्वे परिवार्य वृकोदरम् | अभीता: समवर्तन्त शस्त्रवृष्ट्या परंतप,शत्रुओंको संताप देनेवाले नरेश! तदनन्तर अस्त्रोंके ज्ञाता समस्त कौरव-सैनिक भीमसेनको सब ओरसे घेरकर अस्त्र-शस्त्रोंकी वर्षा करते हुए बिना किसी भयके उनपर चढ़ आये
Transliteration
tataḥ kṛtāstrās te sarve parivārya vṛkodaram | abhītāḥ samavartanta śastravṛṣṭyā parantapa ||
Translation
त्यानंतर शस्त्रास्त्रविद्येत निपुण असे ते सर्व योद्धे वृकोदराला चारही बाजूंनी घेरून, निर्भय होऊन, शस्त्रवृष्टी करीत त्याच्यावर चालून आले.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्यय
कृतास्त्राःthose who are skilled/versed in weapons
कृतास्त्राः:
Karta
TypeAdjective
Rootकृतास्त्र (कृत + अस्त्र)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्
परिवार्यhaving surrounded
परिवार्य:
TypeVerb
Rootपरि + वृ (धातु: वृ/वृञ् ‘वरणे/आवरणे’)
Formक्त्वान्त (अव्यय-भाव), ‘having surrounded’
वृकोदरम्Vṛkodara (Bhīma)
वृकोदरम्:
Karma
TypeNoun
Rootवृकोदर (भीमसेन)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
अभीताःfearless
अभीताः:
Karta
TypeAdjective
Rootअभीत (अ + भीत)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्
समवर्तन्तthey advanced/attacked
समवर्तन्त:
TypeVerb
Rootसम् + वृत् (धातु: वृत्)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्
शस्त्रवृष्ट्याwith a shower of weapons
शस्त्रवृष्ट्या:
Karana
TypeNoun
Rootशस्त्रवृष्टि (शस्त्र + वृष्टि)
Formस्त्रीलिङ्गः, तृतीया, एकवचनम्
परंतपO scorcher of foes (address)
परंतप:
TypeNoun
Rootपरंतप (परम् + तप)
Formपुंलिङ्गः, सम्बोधन, एकवचनम्
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaV
Vṛkodara (Bhīma)K
Kaurava warriors/soldiersD
Dhṛtarāṣṭra (implied by address 'parantapa')W
Weapons/missiles (śastra/astra)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes