Shloka 9
धृतराष्ट्र-संजय-संवादः — इरावान्-आवन्त्ययोः युद्धम्, घटोत्कच-भगदत्त-संघर्षः, मद्रेश्वर-विक्षेपः
Dhṛtarāṣṭra–Sañjaya Dialogue: Irāvān vs the Avanti princes; Ghaṭotkaca vs Bhagadatta; Śalya checked by the Mādrī twins
ये हाथी, घोड़े आदि सवारियोंपर चढ़ने, उतरने, आगे बढ़ने, बीचमें ही कूद पड़ने, अच्छी तरह प्रहार करने, चढ़ाई करने और पीछे हटनेमें भी प्रवीण हैं ।।
sañjaya uvāca | ye hastī-ghoḍādi-savāriṣu cāḍhane, avarohane, agrato gamane, madhye eva utplavane, samyak prahāre, ārohaṇe ca, apasaraṇe ca pravīṇāḥ | nāgāśva-ratha-yāneṣu bahuśaḥ suparīkṣitam | parīkṣya ca yathānyāyaṁ vetanena upapāditam |
संजय म्हणाला—हे योद्धे हत्ती-घोडे इत्यादींवर चढणे-उतरणे, पुढे सरकणे, मधेच उडी घेऊन झेपावणे, योग्य रीतीने प्रहार करणे, चढाई करणे आणि शिस्तीत माघार घेणे—या सर्वांत प्रवीण आहेत. हत्ती, घोडे व रथांद्वारे रणयात्रा करण्याबाबत या सेनेची अनेकदा कसून परीक्षा झाली आहे; आणि परीक्षा करून प्रत्येक सैनिकास त्याच्या योग्यतेनुसार न्याय्य वेतन देण्यात आले आहे.
संजय उवाच
Educational Q&A
Even in war, order and fairness are emphasized: competence is verified through repeated testing, and remuneration is assigned according to merit and propriety (yathā-nyāyam), reflecting an ethic of disciplined duty rather than mere chaos or favoritism.
Sañjaya is reporting to Dhṛtarāṣṭra about the army’s preparedness—its soldiers are proficient in mounted maneuvers with elephants, horses, and chariots, have been repeatedly tested, and have been duly assigned pay commensurate with their qualifications.