Shloka 73
भीष्मस्य भीमसेन-निरोधः
Bhīṣma checks Bhīmasena; matched engagements intensify
Devanagari script
तत्रासुरवधं कृत्वा सर्वलोकसुखाय वै । धर्म प्राप्प यश: प्राप्य योगं प्राप्स्पसि तत्त्वत:
Translation
भीष्म म्हणाले— तेथे सर्व लोकांच्या सुखासाठी असुरांचा वध करून धर्माची वाढ कर आणि यश प्राप्त कर. नंतर तत्त्वतः योग प्राप्त करून—म्हणजे अवतारकार्य पूर्ण करून—तू पुन्हा आपल्या परम स्वरूपाशी संयुक्त होशील.
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
असुर-वधम्slaying of the asuras
असुर-वधम्:
Karma
TypeNoun
Rootअसुरवध
FormMasculine, Accusative, Singular
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ
FormAbsolutive (Gerund), Active
सर्व-लोक-सुखायfor the happiness of all people
सर्व-लोक-सुखाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootसर्वलोकसुख
FormNeuter, Dative, Singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
धर्मम्dharma, righteousness
धर्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Accusative, Singular
प्राप्यhaving attained
प्राप्य:
TypeVerb
Rootप्र-आप्
FormAbsolutive (Gerund), Active
यशःfame, glory
यशः:
Karma
TypeNoun
Rootयशस्
FormNeuter, Accusative, Singular
प्राप्यhaving attained
प्राप्य:
TypeVerb
Rootप्र-आप्
FormAbsolutive (Gerund), Active
योगम्union, yoga
योगम्:
Karma
TypeNoun
Rootयोग
FormMasculine, Accusative, Singular
प्राप्स्यसिyou will attain
प्राप्स्यसि:
TypeVerb
Rootप्र-आप्
FormSimple Future (Luṭ), Second, Singular, Parasmaipada
तत्त्वतःin truth, truly
तत्त्वतः:
TypeIndeclinable
Rootतत्त्वतः
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes