Shloka 5
Bhīṣma’s Stuti of Keśava and Counsel on Nara–Nārāyaṇa (भीष्म-स्तवः; नरनारायण-प्रसङ्गः)
सा वाहिनी शान्तनवेन गुप्ता महारथैर्वरिणवाजिभिश्ष । बभौ सविद्युत्स्तनयित्नुकल्पा जलागमे द्यौरिव जातमेघा,शान्तनुनन्दन भीष्मसे रक्षित वह विशाल वाहिनी बड़े-बड़े रथों, हाथियों और घोड़ोंसे ऐसी शोभा पा रही थी, मानो वर्षाकालमें मेघोंकी घटासे आच्छादित आकाश बिजलीसहित बादलोंसे सुशोभित हो पीडयानं तु तत् सैन्यं पौत्रं तव विशाम्पते । दृष्टवा त्वदीया राजेन्द्र समन्तात् पर्यवारयन् प्रजानाथ! राजेन्द्र! आपके पौत्र अभिमन्युको कौरवसेनाको पीड़ा देते देख आपके ही सैनिकोंने सब ओरसे घेर लिया
sā vāhinī śāntanavena guptā mahārathair variṇa-vājibhiṣ ca | babhau sa-vidyut-stanayitnu-kalpā jalāgame dyaūr iva jāta-meghā ||
pīḍayanaṃ tu tat sainyaṃ pautraṃ tava viśām-pate | dṛṣṭvā tvadīyā rājendra samantāt paryavārayan ||
संजय म्हणाला—शांतनुनंदन भीष्माने रक्षण केलेली ती विशाल वाहिनी मोठमोठ्या रथांनी, हत्ती-घोड्यांनी विभूषित होऊन अशी शोभत होती, जशी पावसाळ्यात नव्या मेघांनी आच्छादलेली आकाशरूपी छत्री वीज-गर्जनेसह शोभते। पण, हे प्रजानाथ! तुमचा पौत्र त्या सैन्याला पीडा देत आहे असे पाहून, हे राजेंद्र, तुमच्याच सैनिकांनी त्याला सर्व बाजूंनी घेरले।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how martial splendor and disciplined protection (under Bhīṣma) must be matched by coordinated action: when a single powerful warrior threatens the host, the army responds collectively by encircling him—an ethical lesson in leadership, duty, and shared responsibility in crisis.
Sañjaya describes the Kaurava host as magnificent and well-guarded under Bhīṣma, likening it to a stormy monsoon sky. Then he reports that, seeing the king’s grandson (Abhimanyu) pressing the army hard, the king’s troops surround him from all sides.