Vāsudeva-Māhātmya: Duryodhana’s Inquiry and Bhīṣma’s Theological Account of Keśava
स्वबाहुवीर्येण जिता: सभीष्मा: किरीटिना लोकमहारथेन । “श्रुतायु, राजा अम्बष्ठपति, दुर्मर्षण, चित्रसेन, द्रोण, कृप, जयद्रथ, बाह्लिक, भूरिश्रवा, शल्य और शल--ये तथा और भी सैकड़ों योद्धा क्रोधमें भरे हुए लोकमहारथी, किरीटधारी कुन्तीकुमार अर्जुनके द्वारा रणभूमिमें अपनी ही भुजाओंके पराक्रमसे भीष्मसहित परास्त किये गये हैं! | १३६-१३७ ह ।। इति ब्रुवन्त: शिवबिराणि जमग्मुः सर्वे गणा भारत ये त्वदीया:,भारत! उपर्युक्त बातें कहते हुए आपके समस्त सैनिक सहस्रों जलती हुई मसालें तथा प्रकाशमान दीपोंके उजालेमें अपने-अपने शिबिरमें गये। कौरवसेनाके सम्पूर्ण सैनिकोंपर अर्जुनका त्रास छा रहा था। इसी अवस्थामें उस सेनाने रातमें विश्राम किया
sañjaya uvāca |
svabāhuvīryeṇa jitāḥ sabhīṣmāḥ kirīṭinā lokamahārathena |
śrutāyu rājā ambaṣṭhapatiḥ durmarṣaṇaḥ citrasenaḥ droṇaḥ kṛpaḥ jayadrathaḥ bāhlikaḥ bhūriśravāḥ śalyaḥ śalaś ca—ete tathā anye’pi saikadā yoddhāḥ krodhena bharitā lokamahārathinaḥ kirīṭadhāriṇā kuntīkumarārjunena raṇabhūmau svabāhuparākramena bhīṣmasahitaṃ parājitāḥ |
iti bruvantaḥ śibirāṇi jagmuḥ sarve gaṇā bhārata ye tvadīyāḥ |
bhārata! uparyuktāḥ kathāḥ vadantaḥ tava samastāḥ sainikāḥ sahasraśo jvalitābhir maśālabhiḥ prakāśamānaiś ca dīpair ujjvaliteṣu (pradīpteṣu) sva-sva-śibireṣu jagmuḥ | kauravasenāyāḥ samasteṣu sainikeṣu arjunasya trāsaḥ channaḥ | evaṃ sthitāyāṃ tasyāṃ senāyāṃ rātrau viśrāmaḥ kṛtaḥ |
संजय म्हणाला—“स्वतःच्या बाहुबळाच्या पराक्रमाने किरीटधारी अर्जुन—जगातील महारथींमध्ये अग्रगण्य—भीष्मासह त्या सर्वांना जिंकून गेला आहे. ‘श्रुतायु, अंबष्ठपती राजा, दुर्मर्षण, चित्रसेन, द्रोण, कृप, जयद्रथ, बाह्लिक, भूरिश्रवा, शल्य, शल—आणि यांशिवाय आणखी शेकडो क्रोधाने पेटलेले महारथी—भीष्म उभा असतानाही, कुंतीपुत्र किरीटधारी अर्जुनाने रणभूमीवर आपल्या पराक्रमाने परास्त केले आहेत!’ असे म्हणत, हे भारत, तुझे सर्व सैनिक हजारो जळत्या मशाली व उजळ दीपांच्या प्रकाशात आपापल्या शिबिरांकडे परतले. संपूर्ण कौरवसेनेवर अर्जुनाची दहशत पसरली; आणि त्याच अवस्थेत ती सेना रात्री विसावली।
संजय उवाच