Shloka 130
Vāsudeva-Māhātmya: Duryodhana’s Inquiry and Bhīṣma’s Theological Account of Keśava
अर्जुनके बाणसमूहोंसे उस नदीका प्राकट्य हुआ था। वह चर्बी, मज्जा तथा रक्त बहानेके कारण बड़ी भयंकर जान पड़ती थी। इस प्रकार कौरवसेनाके प्रधान-प्रधान वीर अर्जुनके द्वारा मारे गये। यह देखकर चेदि, पांचाल, करूष और मत्स्यदेशके क्षत्रिय तथा कुन्तीके पुत्र--ये सभी नरवीर विजय पानेसे निर्भय हो कौरवयोद्धाओंको भयभीत करते हुए एक साथ सिंहनाद करने लगे ।। हतप्रवीराणि बलानि दृष्टवा किरीटिना शत्रुभयावहेन । वित्रास्य सेनां ध्वजिनीपतीनां सिंहो मृगाणामिव यूथसड्घान्
hatapravīrāṇi balāni dṛṣṭvā kirīṭinā śatrubhayāvahena | vitrāsya senāṁ dhvajinīpatīnāṁ siṁho mṛgāṇām iva yūthasaṅghān ||
अर्जुनाच्या बाणसमूहांनी जणू एक नदीच प्रकट झाली; चरबी, मज्जा व रक्त वाहू लागल्याने ती अत्यंत भीषण दिसत होती. अशा रीतीने कौरवसेनेचे प्रधान-प्रधान वीर किरीटधारी अर्जुनाने मारले. हे पाहून चेदि, पांचाल, करूष व मत्स्य देशाचे क्षत्रिय आणि कुंतीचे पुत्र—विजयाच्या आशेने निर्भय होऊन—कौरव योद्ध्यांना भयभीत करत एकत्र सिंहनाद करू लागले. शत्रूंना भय देणाऱ्या किरीटधारी अर्जुनाने ध्वजिनीपतींची सेना सिंह जसा मृगांच्या कळपांना उधळून लावतो तशी उधळून लावली.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how the fall of key leaders can collapse an army’s confidence and embolden the opposing side. Ethically, it points to the grave human cost of war: victory is intertwined with fear, loss, and the destabilization that follows the killing of ‘foremost heroes,’ reminding readers that martial success carries heavy moral and social consequences.
After Arjuna has slain prominent Kaurava warriors, the Kaurava forces appear leaderless and shaken. Seeing this, the allied fighters—Cedi, Pāñcāla, Karūṣa, Matsya, and the sons of Kuntī—become confident of victory and roar together like lions, terrifying the Kaurava commanders and their troops.