Previous Verse
Next Verse

Shloka 116

Vāsudeva-Māhātmya: Duryodhana’s Inquiry and Bhīṣma’s Theological Account of Keśava

ततो दिश: सो<नुदिशकश्न पार्थ: शरै: सुधारै: समरे वितत्य । गाण्डीवशब्देन मनांसि तेषां किरीटमाली व्यथयाञज्चकार,तदनन्तर तीखी धारवाले बाणोंसे युद्धस्थलमें सम्पूर्ण दिशाओं और कोणोंको आच्छादित करके किरीटधारी अर्जुनने गाण्डीव धनुषकी टंकारसे कौरवोंके मनमें भारी व्यथा उत्पन्न कर दी

tato diśaḥ so’nudiśaś ca pārthaḥ śaraiḥ sudhāraiḥ samare vitatya | gāṇḍīvaśabdena manāṃsi teṣāṃ kirīṭamālī vyathayāṃ cakāra ||

त्यानंतर पार्थ अर्जुनाने रणभूमीवर तीक्ष्ण धारांच्या बाणांनी सर्व दिशा व उपदिशा व्यापून टाकल्या; आणि गाण्डीवाच्या घनघोर टंकाराने किरीटधारीने शत्रूंच्या मनात तीव्र व्यथा निर्माण केली.

ततःthereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
Formindeclinable (ablatival adverb: 'from that/thereupon')
दिशःdirections
दिशः:
Karma
TypeNoun
Rootदिश्
Formfeminine, accusative, plural
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, nominative, singular
अनुदिशःintermediate directions (quarters)
अनुदिशः:
Karma
TypeNoun
Rootअनुदिश्
Formfeminine, accusative, plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
Formindeclinable
पार्थःArjuna (son of Pritha)
पार्थः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थ
Formmasculine, nominative, singular
शरैःwith arrows
शरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशर
Formmasculine, instrumental, plural
सुधारैःwell-pointed / sharp-edged
सुधारैः:
Karana
TypeAdjective
Rootसुधार
Formmasculine, instrumental, plural (agreeing with शरैः)
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
Formmasculine, locative, singular
वितत्यhaving spread/covered
वितत्य:
TypeVerb
Rootवि-तन्
Formabsolutive (क्त्वा/ल्यप्), indeclinable; from √तन् with prefix वि-
गाण्डीवशब्देनby the sound (twang) of the Gāṇḍīva
गाण्डीवशब्देन:
Karana
TypeNoun
Rootगाण्डीव-शब्द
Formmasculine, instrumental, singular
मनांसिminds
मनांसि:
Karma
TypeNoun
Rootमनस्
Formneuter, accusative, plural
तेषाम्of them (the Kauravas)
तेषाम्:
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine/neuter, genitive, plural
किरीटमालीthe crown-wearing one
किरीटमाली:
Karta
TypeAdjective
Rootकिरीट-मालिन्
Formmasculine, nominative, singular
व्यथयाञ्चकारcaused distress / afflicted
व्यथयाञ्चकार:
TypeVerb
Rootव्यथयाम्-चकार (कृ)
Formperiphrastic perfect (लिट्), 3rd person, singular, parasmaipada

संजय उवाच

S
Sañjaya
P
Pārtha (Arjuna)
G
Gāṇḍīva (bow)
K
Kauravas (implied by 'teṣām' in context)