Shloka 31
मेरोस्तु पश्चिमे पाश्वे केतुमालो महीपते,राजन! मेरुके पश्चिम भागमें केतुमाल द्वीप है, वहीं अत्यन्त विशाल जम्बूखण्ड नामक प्रदेश है, जो नन्दन-वनके समान मनोहर जान पड़ता है। भारत! वहाँके निवासियोंकी आयु दस हजार वर्षोकी होती है
merostu paścime pārśve ketumālo mahīpate | rājan meruke paścima-bhāge ketumāla-dvīpaḥ, tatraiva atyanta-viśālaḥ jambūkhaṇḍa-nāma pradeśaḥ, yo nandanavanavat manohara iti pratibhāti | bhārata tatra-nivāsināṃ āyuḥ daśa-sahasra-varṣāṇi bhavati |
संजय म्हणाला—हे महीपते! मेरूच्या पश्चिम पार्श्वभागी केतुमाल नावाचा द्वीप आहे. तेथेच जम्बूखण्ड नावाचा अत्यंत विशाल प्रदेश आहे, जो नंदनवनासारखा मनोहर आहे. हे भारत! तेथील लोकांचे आयुष्य दहा हजार वर्षे असे सांगितले जाते.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse primarily conveys a cosmographic vision: the world is portrayed as vast, ordered, and wondrous, with regions of extraordinary beauty and longevity. Ethically, it frames kingship and human concerns within a larger cosmic scale, encouraging humility and perspective.
Sañjaya is describing mythic geography to the king (addressed as Bhārata/mahīpati), locating Ketumāla on the western side of Mount Meru and praising a great region called Jambūkhaṇḍa as Nandana-like, adding that its inhabitants live for ten thousand years.