Shloka 666
Daiva–Puruṣakāra Discourse and the Elephant-Corps Engagement (भीमगजानीक-सम्भ्रान्ति)
Devanagari script
परिवार्य रणे भीष्मं॑ भीमसेनमुपाद्रवत् । दूसरे बहुत-से योद्धा इन्हें देखते ही भयके मारे निष्प्राण हो गये। इस प्रकार मारी जानेपर भी वेगशाली कलिंग वीरोंकी उस विशाल वाहिनीने रणक्षेत्रमें भीष्मकी रक्षाके लिये उन्हें चारों ओरसे घेरकर पुनः: भीमसेनपर धावा किया
Translation
संजय म्हणाला—रणात भीष्माला चारही बाजूंनी वेढून ते भीमसेनावर धावून गेले. त्यांना पाहताच अनेक योद्धे भयाने प्राण सोडून बसले. असे मारले जात असूनही, वेगवान कलिंगवीरांची ती विशाल वाहिनी रणांगणात भीष्माच्या रक्षणासाठी चारही बाजूंनी घेर घालून पुन्हा भीमसेनावर तुटून पडली.
Word by Word
परिवार्यhaving surrounded / having gone around
परिवार्य:
TypeVerb
Rootपरि-√वृ (वृणोति/वर्तते) → परिवार्य (क्त्वा/ल्यप्)
Formक्त्वान्त अव्यय (ल्यप्), कर्तरि (sense)
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormMasculine, Locative, Singular
भीष्मम्Bhishma
भीष्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Accusative, Singular
भीमसेनम्Bhimasena
भीमसेनम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीमसेन
FormMasculine, Accusative, Singular
उपाद्रवत्rushed/charged towards
उपाद्रवत्:
TypeVerb
Rootउप-√द्रु (द्रवति)
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes