Previous Verse
Next Verse

Shloka 34

Daiva–Puruṣakāra Discourse and the Elephant-Corps Engagement (भीमगजानीक-सम्भ्रान्ति)

भानुमन्तं ततो भीम: प्राद्रवत्‌ पुरुषर्षभ: । इस प्रकार पुरुषश्रेष्ठ भीमसेनने रणक्षेत्रमें उन चौदह तोमरोंको काटकर भानुमानपर धावा किया ।। ३३ ह || भानुमांस्तु ततो भीमं॑ शरवर्षेण च्छादयन्‌

sañjaya uvāca | bhānumantaṃ tato bhīmaḥ prādravat puruṣarṣabhaḥ | bhānumāṃs tu tato bhīmaṃ śaravarṣeṇa cchādayan |

संजय म्हणाला—मग पुरुषश्रेष्ठ भीमाने ते चौदा तोमर छेदून भानुमानाकडे धाव घेतली. पण भानुमानाने प्रत्युत्तरादाखल भीमावर बाणांचा वर्षाव करून त्याला झाकून टाकले.

भानुमन्तम्Bhānumān (the radiant one), as object
भानुमन्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootभानुमत्
FormMasculine, Accusative, Singular
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
भीमःBhīma
भीमः:
Karta
TypeNoun
Rootभीम
FormMasculine, Nominative, Singular
प्राद्रवत्ran forth, charged
प्राद्रवत्:
TypeVerb
Rootद्रु (द्रवति)
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
पुरुषर्षभःbull among men, best of men
पुरुषर्षभः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरुषर्षभ
FormMasculine, Nominative, Singular
भानुमान्Bhānumān
भानुमान्:
Karta
TypeNoun
Rootभानुमत्
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut, however
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
ततःthen
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
भीमम्Bhīma (as object)
भीमम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीम
FormMasculine, Accusative, Singular
शरवर्षेणwith a shower of arrows
शरवर्षेण:
Karana
TypeNoun
Rootशरवर्ष
FormNeuter, Instrumental, Singular
च्छादयन्covering, enveloping
च्छादयन्:
TypeVerb
Rootछाद्
FormPresent active participle (Parasmaipada), Masculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
B
Bhima (Bhimasena)
B
Bhanuman
A
arrows (śara)
R
rain/shower of arrows (śaravarṣa)

Educational Q&A

The verse underscores kṣātra-dharma: a warrior meets aggression with steadiness—Bhima advances boldly after overcoming weapons, while Bhanuman responds with controlled martial force (a measured counterattack), reflecting duty-bound courage rather than fear or cruelty.

Sanjaya describes a duel sequence: Bhima rushes toward Bhanuman, and Bhanuman counters by blanketing Bhima with a dense volley of arrows, intensifying the close combat on the battlefield.