Shloka 39

अथ शल्यो गदापाणिरवतीर्य महारथात्‌ | शड्ुखस्य चतुरो वाहानहनद्‌ भरतर्षभ,भरतश्रेष्ठ! उस समय राजा शल्यने हाथमें गदा लिये अपने विशाल रथसे उतरकर शंखके चारों घोड़ोंको मार डाला

atha śalyo gadāpāṇir avatīrya mahārathāt | śaṅkhasya caturo vāhān ahanad bharatarṣabha ||

तेव्हा गदा हातात घेऊन राजा शल्य आपल्या महान रथातून उतरला आणि शंखाचे चारही घोडे ठार मारले।

अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
शल्यःShalya
शल्यः:
Karta
TypeNoun
Rootशल्य
FormMasculine, Nominative, Singular
गदापाणिःmace-in-hand (holding a mace)
गदापाणिः:
Karta
TypeAdjective
Rootगदापाणि
FormMasculine, Nominative, Singular
अवतीर्यhaving descended
अवतीर्य:
TypeVerb
Rootअव-तॄ
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
महारथात्from the great chariot
महारथात्:
Apadana
TypeNoun
Rootमहारथ
FormMasculine, Ablative, Singular
शङ्खस्यof Shankha
शङ्खस्य:
TypeNoun
Rootशङ्ख
FormMasculine, Genitive, Singular
चतुरःfour
चतुरः:
Karma
TypeAdjective
Rootचतुर्
FormMasculine, Accusative, Plural
वाहान्horses (draught-animals)
वाहान्:
Karma
TypeNoun
Rootवाह
FormMasculine, Accusative, Plural
अहनत्struck/killed
अहनत्:
TypeVerb
Rootहन्
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
भरतर्षभO bull among the Bharatas
भरतर्षभ:
TypeNoun
Rootभरतर्षभ
FormMasculine, Vocative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
Ś
Śalya
Ś
Śaṅkha
G
gadā (mace)
M
mahāratha (great chariot)
V
vāhāḥ (four horses)

Educational Q&A

The verse highlights a harsh dimension of kṣatriya warfare: victory is pursued through tactical disabling of the enemy, even by targeting the chariot’s horses. It invites reflection on how dharma in war can become entangled with expediency, and how battlefield choices escalate suffering beyond the duel between warriors.

Sañjaya reports that Śalya gets down from his chariot with a mace and kills the four horses of the warrior Śaṅkha’s chariot, effectively immobilizing him and shifting the fight’s balance.