Shloka 38
Devanagari script
त्वमादिदेव: पुरुष: पुराण- स्त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम् | वेत्तासि वेद्यं च परं च धाम त्वया तत॑ विश्वमनन्तरूप,आप आदिदेव और सनातन पुरुष हैं, आप इस जगत्के परम आश्रय और जाननेवाले* तथा जाननेयोग्य* और परम धामः हैं। हे अनन्तरूप*! आपसे यह सब जगत् व्याप्त अर्थात् परिपूर्ण हैः
Translation
तुम्ही आदिदेव आणि पुराण पुरुष आहात; तुम्ही या विश्वाचे परम आश्रय आहात. तुम्ही जाणणारेही आहात आणि जाणण्याजोगेही, तसेच परम धाम आहात. हे अनंतरूप! तुमच्यामुळे हे सर्व जग व्यापलेले आहे.
Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootयुष्मद्
Form—, प्रथमा, एकवचन
आदि-देवःthe primordial god
आदि-देवः:
Karta
TypeNoun
Rootआदि-देव
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पुरुषःPerson (Supreme Being)
पुरुषः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरुष
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पुराणःancient, eternal
पुराणः:
Karta
TypeAdjective
Rootपुराण
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootयुष्मद्
Form—, प्रथमा, एकवचन
अस्यof this
अस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootइदम्
Form—, षष्ठी, एकवचन
विश्वस्यof the universe
विश्वस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootविश्व
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
परम्supreme
परम्:
Karta
TypeAdjective
Rootपर
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
निधानम्abode, repository, refuge
निधानम्:
Karta
TypeNoun
Rootनिधान
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वेत्तासिyou know / you are the knower
वेत्तासि:
Karta
TypeVerb
Rootविद्
Formलट् (वर्तमान), मध्यम, एकवचन
वेद्यम्that which is to be known
वेद्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवेद्य
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
परम्supreme
परम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपर
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
धामabode, supreme state
धाम:
Karma
TypeNoun
Rootधामन्
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
त्वयाby you / through you
त्वया:
Karana
TypeNoun
Rootयुष्मद्
Form—, तृतीया, एकवचन
तत्that
तत्:
Karta
TypeNoun
Rootतद्
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विश्वम्the universe
विश्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootविश्व
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अनन्त-रूपO one of infinite forms
अनन्त-रूप:
TypeNoun
Rootअनन्त-रूप
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
आपyou pervaded / you filled
आप:
TypeVerb
Rootआप्
Formलिट् (परोक्ष/परिपूर्ण भूत), मध्यम, एकवचन
Speaker
अजुन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes