Shloka 8
उत्पातवर्णनम् (Utpāta-varṇanam) — Catalogue of Portents
Devanagari script
पृथग्जनस्य सर्वस्य क्षुद्रका: प्रहसन्ति च । नृत्यन्ति परिगायन्ति वेदयन्तो महद् भयम्,समस्त नीच जातियोंके घरोंमें उत्पन्न हुए काने, कुबड़े आदि बालक भी महान् भयकी सूचना देते हुए जोर-जोरसे हँसते, गाते और नाचते हैं
Transliteration
pṛthagjanasya sarvasya kṣudrakāḥ prahasanti ca | nṛtyanti parigāyanti vedayanto mahad bhayam ||
Translation
सर्वसामान्य लोकांत सर्वत्र, नीच कुळांत जन्मलेले काणे, कुबडे इत्यादी बालकही जणू महान भयाची सूचना देत मोठ्याने हसतात, गातात आणि नाचतात।
Word by Word
पृथक्separately, in various places
पृथक्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपृथक्
FormAvyaya (indeclinable adverb)
जनस्यof the people
जनस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootजन
FormMasculine, Genitive, Singular
सर्वस्यof all
सर्वस्य:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular (agreeing with जनस्य)
क्षुद्रकाःmean/low persons (wretches)
क्षुद्रकाः:
Karta
TypeNoun
Rootक्षुद्रक
FormMasculine, Nominative, Plural
प्रहसन्तिlaugh loudly
प्रहसन्ति:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-हस्
FormPresent (Lat), Parasmaipada, 3rd person, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
FormAvyaya (conjunction)
नृत्यन्तिdance
नृत्यन्ति:
Karta
TypeVerb
Rootनृत्
FormPresent (Lat), Parasmaipada, 3rd person, Plural
परिaround; intensifier (as preverb)
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि
FormUpasarga (preverb)
गायन्तिsing
गायन्ति:
Karta
TypeVerb
Rootगै
FormPresent (Lat), Parasmaipada, 3rd person, Plural
वेदयन्तःindicating, making known
वेदयन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootवेदयत्
FormPresent active participle (शतृ), Masculine, Nominative, Plural (agreeing with क्षुद्रकाः)
महत्great
महत्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहत्
FormNeuter, Accusative, Singular (agreeing with भयम्)
भयम्fear, terror
भयम्:
Karma
TypeNoun
Rootभय
FormNeuter, Accusative, Singular
Speaker
व्यास उवाच
Characters & Entities
V
VyāsaP
pṛthagjana (common people)K
kṣudrakāḥ (lowly persons/children)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes