Shloka 29

ध्यानयोगः — Dhyāna-Yoga

Discipline of Meditation and Mental Restraint

Devanagari script

अपाने जुद्वति प्राणं प्राणेडपानं तथापरे । प्राणापानगती रुद्ध्वा प्राणायामपरायणा:

Transliteration

apāne juhvati prāṇaṁ prāṇe 'pānaṁ tathāpare | prāṇāpānagatī ruddhvā prāṇāyāmaparāyaṇāḥ ||

Translation

अर्जुन म्हणाला—काही साधक अपानात प्राणाचे हवन करतात, तर काही प्राणात अपानाचे. प्राण-अपान यांच्या दोन्ही गती रोखून ते प्राणायाम-परायण होतात—बाह्य कर्मापेक्षा अंतःसंयमाने प्राणशक्ती साधतात.

Word by Word

अपानेin the apāna (down-breath)

जुह्वतिthey offer/sacrifice

प्राणम्the prāṇa (up-breath)

प्राणेin the prāṇa

अपानम्the apāna

तथाthus/likewise

अपरेothers

प्राणापानगतीthe two movements/courses of prāṇa and apāna

रुद्ध्वाhaving restrained/blocked

प्राणायामपरायणाःdevoted to prāṇāyāma (breath-control)

Speaker

अजुन उवाच

Characters & Entities

Arjuna

prāṇa

apāna

prāṇāyāma

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes