Shloka 37
“मैंने, विदुरने, द्रोणाचार्यने, परशुरामजीने, भगवान् श्रीकृष्णने तथा संजयने भी बारंबार युद्ध न करनेकी सलाह दी है; परंतु दुर्योधनने हमलोगोंकी बातें नहीं सुनीं ।। परीतबुद्धि्हिं विसंज्ञकल्पो दुर्योधनो न च तच्छुद्दधाति । स शेष्यते वै निहतश्चिराय शास्त्रातिगो भीमबलाभिभूत:,“दुर्योधनकी बुद्धि विपरीत हो गयी है, वह अचेत-सा हो रहा है; इसलिये हमलोगोंकी बातपर विश्वास नहीं करता है। वह शास्त्रोंकी मर्यादाका उल्लंघन कर रहा है। इसलिये भीमसेनके बलसे पराजित हो मारा जाकर रणभूमिमें दीर्घकालके लिये सो जायगा”
sañjaya uvāca | parītābuddhir hi visaṃjñakalpo duryodhano na ca tac chraddadhāti | sa śeṣyate vai nihataś cirāya śāstrātigo bhīmabalābhibhūtaḥ ||
संजय म्हणाला—दुर्योधनाची बुद्धी विपरीत झाली आहे; तो जणू अचेतनासारखा आहे, म्हणून सांगितलेल्या वचनावर विश्वास ठेवत नाही. शास्त्रमर्यादा ओलांडणारा तो भीमाच्या बळाने पराभूत होऊन मारला जाईल आणि दीर्घकाळ रणभूमीवर पडून राहील. विदुर, द्रोण, परशुराम, श्रीकृष्ण आणि मी—सर्वांनी वारंवार युद्ध टाळण्याचा उपदेश केला; तरी तो मानला नाही.
संजय उवाच
Educational Q&A
When a ruler’s intellect becomes ‘parīta’ (inverted), he loses trust in wise counsel and crosses the limits of śāstra; such adharma-driven obstinacy ripens into inevitable downfall. The verse frames ethical causality: rejecting dharmic advice leads to self-destruction.
Sañjaya reports that many respected figures repeatedly advised against war, yet Duryodhana refuses to believe them. Sañjaya predicts Duryodhana’s end: because he violates śāstric and moral boundaries, he will be overpowered by Bhīma’s strength and lie slain on the battlefield.