Shloka 346
Nakula’s Declaration and the Uñchavṛtti Brāhmaṇa’s Superior Merit (Āśvamedhika Parva, Adhyāya 92)
विसर्जिता: समाप्तौ च सत्रादस्माद् व्रजामहे । धर्मशास्त्रमें देखे गये विधि-विधानसे ही हम तपस्या करेंगे। आपको हिंसारहित बुद्धि ही अधिक प्रिय है; अतः प्रभो! आप यज्ञोंमें सदा इस अहिंसाका ही प्रतिपादन करें। द्विजश्रेष्ठ! ऐसा करनेसे हम आपपर बहुत प्रसन्न होंगे। यज्ञकी समाप्ति होनेपर जब आप हमें विदा करेंगे
vaiśampāyana uvāca | visarjitāḥ samāptau ca satrād asmād vrajāmahe | dharmaśāstreṣu dṛṣṭena vidhi-vidhānenaiva vayaṃ tapaḥ kariṣyāmaḥ | ahiṃsātmikā buddhir eva te priyatarā; ataḥ prabho, yajeṣu sadā asyā ahiṃsāyā eva pratipādanaṃ kuru | dvijaśreṣṭha, evaṃ kṛte vayaṃ tvayi bahu prasannā bhaviṣyāmaḥ | yajñasya samāptau yadā tvaṃ asmān visarjayiṣyasi, tadā vayaṃ ihaḥ sva-gṛhaṃ gamiṣyāmaḥ ||
वैशंपायन म्हणाले— “हा सत्रयज्ञ संपन्न झाला आणि आम्हांस विधिपूर्वक निरोप दिला गेला की आम्ही येथून प्रस्थान करू. धर्मशास्त्रांत सांगितलेल्या विधि-विधानांप्रमाणेच आम्ही तपश्चर्या करू. हे प्रभो! अहिंसामय बुद्धीच तुम्हांस अधिक प्रिय आहे; म्हणून यज्ञांत सदा याच अहिंसेचे प्रतिपादन व उपदेश करा. हे द्विजश्रेष्ठ! असे केल्याने आम्ही तुमच्यावर अत्यंत प्रसन्न होऊ. यज्ञसमाप्तीला जेव्हा तुम्ही आम्हांस निरोप द्याल, तेव्हा आम्ही येथून आपल्या-आपल्या घरी जाऊ.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
That religious practice—both ritual (yajña) and austerity (tapas)—should be guided by Dharmaśāstra procedure and, crucially, should foreground ahiṃsā (non-violence) as an ethical principle to be affirmed even within sacrificial contexts.
At the close of a satra (extended sacrificial session), the speakers state that once they are formally dismissed at the rite’s completion, they will depart for home; they also urge the addressed brāhmaṇa/authority to consistently advocate ahiṃsā in sacrificial teaching and practice.