Shloka 12
Abhimanyunidhana-prakāśaḥ — Vasudeva–Kṛṣṇa–Subhadrā–Kuntī śoka-saṃvāda
Disclosure and Consolation
अकरोत् स ततः काल॑ शरतल्पगतो मुनि: । अयनं दक्षिण हित्वा सम्प्राप्ते चोत्तरायणे
akarot sa tataḥ kālaṁ śaratālpagato muniḥ | ayanaṁ dakṣiṇaṁ hitvā samprāpte cottarāyaṇe ||
वासुदेव म्हणाले—त्यानंतर शरशय्येवर पडलेल्या त्या मुनींनी आपल्या देहत्यागाचा काळ स्वतः ठरविला. सूर्याचा दक्षिणायन प्रवास असेपर्यंत त्यांनी प्राण सोडले नाहीत; तो काळ संपून उत्तरायण आले तेव्हाच त्यांनी मृत्यु स्वीकारला—व्रतनिष्ठा व काळावर संयम यांचे दर्शन घडवीत।
वासुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse highlights disciplined self-governance: even in extreme suffering, one can uphold vows and choose the proper time for one’s final act, aligning personal conduct with a larger moral and cosmic order.
Kṛṣṇa (Vāsudeva) explains that Bhīṣma, lying on the arrow-bed, did not relinquish life during dakṣiṇāyana; he waited until uttarāyaṇa arrived and then deliberately accepted death.