Shloka 156
युद्धसंग्रहः
Kurukṣetra Campaign in Summary
देवगन्धर्वा ऊचु: साधक: सर्वरधर्माणामसुराणां विनाशक: । त्वं स्रष्टा सृज्यमाधारं कारणं धर्मवेदवित् ।।
devagandharvā ūcuḥ—sādhakaḥ sarvadharmāṇām asurāṇāṁ vināśakaḥ | tvaṁ sraṣṭā sṛjyam ādhāraṁ kāraṇaṁ dharmavedavit || tvayā yat kriyate deva na jānīmo ’tra māyayā | kevalaṁ tvābhijānīmaḥ śaraṇaṁ parameśvaram || brahmādīnāṁ ca govinda sānnidhyaṁ śaraṇaṁ namaḥ || vaiśampāyana uvāca—iti stute ’mānuṣaiś ca pūjite devakīsute | śakrasadṛśapratīkāśo babhūva sa hi śailarāṭ ||
देव आणि गंधर्व म्हणाले— “भगवन्! आपण सर्व धर्मांचे साधक आणि असुरांचे संहारक आहात. आपणच स्रष्टा; आपणच हे सृजित जगत् आणि आपणच त्याचा आधार. आपण सर्वांचे कारण, धर्म व वेदांचे ज्ञाते आहात. देव! आपल्या मायेमुळे आपण जे काही करता, ते आम्हांस येथे कळत नाही; आम्ही केवळ आपणालाच जाणतो—आपणच परम आश्रय, परमेश्वर. गोविंद! आपण ब्रह्मा आदि देवांनाही आपले सान्निध्य व शरण देणारे आहात. आपणास नमस्कार.” वैशंपायन म्हणाले— “अशा रीतीने देवता व गंधर्व अशा अमानुषांनी देवकीसुत श्रीकृष्णाची स्तुती व पूजा केली असता, पर्वतराज रैवतक इंद्राच्या दिव्य भवनासारखा तेजस्वी भासू लागला.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage teaches śaraṇāgati (taking refuge): even exalted celestial beings confess the limits of their understanding before the Lord’s māyā and affirm Kṛṣṇa as the creator, the created order, its support, and the ultimate knower of Dharma and the Vedas—hence the supreme refuge.
Devas and Gandharvas offer a hymn of praise to Kṛṣṇa (Devakī’s son). As they worship him, the narrator Vaiśampāyana describes the setting—Mount Raivataka—becoming radiant, appearing like Indra’s heavenly abode, highlighting the divine presence and its transformative splendor.