Shloka 11
युद्धसंग्रहः
Kurukṣetra Campaign in Summary
विपणापणवान् रम्यो भक्ष्यभोज्यविहारवान्
vaiśampāyana uvāca | vipaṇāpaṇavān ramyo bhakṣyabhojyavihāravān | sa mahān parvataparaḥ mahotsavaḥ parama-maṅgalamayaḥ pratibhāti | tatra dūkānāni ca bāzārāś ca āsan | bhakṣya-bhojyāni yathā-iṣṭaṃ prāpyante sma | sarvataḥ paribhramaṇa-vihārasya saukaryaṃ āsīt | vastra-mālānāṃ rāśayaḥ saṃnihitāḥ | vīṇā-veṇu-mṛdaṅgāś ca vādyante sma | etaiḥ sarvaiḥ tatra ramyatā bahu vardhitā | tatra dīnānām andhānām anāthānāṃ ca nityam surā-maireya-miśritaṃ bhakṣya-bhojyaṃ dīyate sma |
वैशंपायन म्हणाले—त्या महान पर्वतावर भरलेला तो महोत्सव परम मंगलमय भासत होता. तेथे दुकाने व बाजार मांडले होते; इच्छेप्रमाणे विपुल भक्ष्य-भोज्य व पेये मिळत होती, आणि सर्व दिशांनी फिरणे-भटकणे सुलभ होते. वस्त्रे व माळांचे ढीग रचले होते; वीणा, वेणू आणि मृदंग यांचे निनाद सर्वत्र घुमत होते. या सर्वांमुळे त्या स्थळाची रमणीयता अधिकच वाढली होती. तसेच दीन, अंध व अनाथांसाठी सुरा-मैरेय मिश्रित भक्ष्य-भोज्य निरंतर वाटले जात होते.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights a ruler’s public prosperity expressed through orderly celebration and generosity: abundance is not merely displayed but also redistributed to society’s most vulnerable (the poor, blind, and orphaned). It frames auspiciousness (maṅgala) as including social care alongside spectacle.
Vaiśampāyana describes a grand mountain-set festival with bustling markets, plentiful food, music, and leisure. Alongside the festivities, continuous distribution of provisions is arranged for disadvantaged people, indicating organized public charity during the celebration.