Shloka 35
Adhyāya 51: Kṛṣṇa’s Leave-Taking and Departure for Dvārakā (द्वारकागमनानुमति)
Devanagari script
आयोज्य सर्वसंस्कारान् संयम्यात्मानमात्मनि | स तद् ब्रह्म शुभं वेत्ति यस्माद् भूयो न विद्यते
Translation
जो चित्त शुद्ध करणारे सर्व संस्कार साधून मनाला आत्म्यात संयमित करतो, तोच त्या कल्याणमय ब्रह्माला जाणतो—ज्यापेक्षा श्रेष्ठ काही नाही.
Word by Word
आयोज्यhaving performed/arranged
आयोज्य:
TypeVerb
Rootआ-युज् (योज्)
Formल्यप् (absolutive/gerund), कर्तरि
सर्वसंस्कारान्all purificatory rites/observances
सर्वसंस्कारान्:
Karma
TypeNoun
Rootसर्वसंस्कार (संस्कार)
Formपुं, द्वितीया, बहुवचन
संयम्यhaving restrained/controlled
संयम्य:
TypeVerb
Rootसम्-यम्
Formल्यप् (absolutive/gerund), कर्तरि
आत्मानम्the self/mind (oneself)
आत्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मन्
Formपुं, द्वितीया, एकवचन
आत्मनिin the Self
आत्मनि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआत्मन्
Formपुं, सप्तमी, एकवचन
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
ब्रह्मBrahman (the Absolute)
ब्रह्म:
Karma
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
शुभम्auspicious/beneficial
शुभम्:
TypeAdjective
Rootशुभ
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
वेत्तिknows/realizes
वेत्ति:
TypeVerb
Rootविद्
Formलट्, परस्मैपद, प्रथम, एकवचन
यस्मात्from which
यस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootयद्
Formनपुं, पञ्चमी, एकवचन
भूयःagain/further
भूयः:
TypeIndeclinable
Rootभूयस्/भूयः
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
विद्यतेis found/exists
विद्यते:
TypeVerb
Rootविद् (विद्/विद्- to be found; passive of √विद् in sense 'exists/is found')
Formलट्, आत्मनेपद, प्रथम, एकवचन, कर्मणि/भावे
Speaker
वायुदेव उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes