Shloka 15
Mind as Charioteer; Kṣetrajña, Tapas, and Dhyāna-Yoga
Adhyātma-Upadeśa
Devanagari script
यावद् द्रव्यं गुणस्तावत् प्रदीप: सम्प्रकाशते । क्षीणे द्रव्ये गुणे ज्योतिरन्तर्धानाय गच्छति
Transliteration
yāvad dravyaṃ guṇas tāvat pradīpaḥ samprakāśate | kṣīṇe dravye guṇe jyotir antardhānāya gacchati ||
Translation
वायुदेव म्हणाले—जोपर्यंत दिव्यात द्रव्य आणि त्याला धारण करणारे गुण असतात, तोपर्यंत तो प्रकाश देतो. द्रव्य व गुण क्षीण झाले की ज्योतीही अंतर्धान पावते.
Word by Word
यावत्as long as
यावत्:
TypeIndeclinable
Rootयावत्
द्रव्यम्substance, material (fuel)
द्रव्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootद्रव्य
FormNeuter, Nominative, Singular
गुणःquality, property
गुणः:
Karta
TypeNoun
Rootगुण
FormMasculine, Nominative, Singular
तावत्so long, to that extent
तावत्:
TypeIndeclinable
Rootतावत्
प्रदीपःlamp
प्रदीपः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रदीप
FormMasculine, Nominative, Singular
सम्प्रकाशतेshines forth, illuminates
सम्प्रकाशते:
TypeVerb
Rootप्रकाश्
FormPresent (Lat), Third, Singular, Atmanepada
क्षीणेwhen (it is) exhausted
क्षीणे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootक्षीण
FormNeuter, Locative, Singular
द्रव्येin the substance (fuel)
द्रव्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootद्रव्य
FormNeuter, Locative, Singular
गुणेin the quality
गुणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगुण
FormMasculine, Locative, Singular
ज्योतिःlight, flame
ज्योतिः:
Karta
TypeNoun
Rootज्योतिस्
FormNeuter, Nominative, Singular
अन्तर्धानायfor disappearance, into concealment
अन्तर्धानाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootअन्तर्धान
FormMasculine, Dative, Singular
गच्छतिgoes, passes
गच्छति:
TypeVerb
Rootगम्
FormPresent (Lat), Third, Singular, Parasmaipada
Speaker
वायुदेव उवाच
Characters & Entities
V
Vāyu-devaP
pradīpa (lamp)J
jyotis (light/flame)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes