Shloka 36
Brahmopadeśa: Adhipatitva-kathana, Dharma-lakṣaṇa, and Kṣetra–Kṣetrajña Viveka
Book 14, Chapter 43
एते द्रुमाणां राजानो लोके5स्मिन् नात्र संशय: । बरगद
ete drumāṇāṁ rājāno loke 'smin nātra saṁśayaḥ | aliṅdagrahaṇo nityaḥ kṣetrajño nirguṇātmakaḥ | tasmād aliṅgaḥ kṣetrajñaḥ kevalaṁ jñānalakṣaṇaḥ ||
वायू म्हणाला— या लोकात हे वृक्षांचे राजे आहेत; यात संशय नाही. नित्य क्षेत्रज्ञ आत्मा कोणत्याही बाह्य लिंगाने ग्रहण होत नाही, कारण तो निर्गुण आहे. म्हणून क्षेत्रज्ञ अलिंग आहे; शुद्ध ज्ञान (चैतन्य) हेच त्याचे लक्षण मानले जाते.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The Self (kṣetrajña) is eternal and nirguṇa—beyond material qualities—so it cannot be identified by external signs; its only true ‘mark’ is pure consciousness/knowledge (jñāna).
Vāyu-deva is instructing the listener by first asserting a worldly classification (the ‘kings’ among trees) and then pivoting to a higher teaching: the indwelling Self is not an object of sensory identification and is known only as consciousness itself.