Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Cāturhotra as Inner Sacrifice (Yoga-Yajña) and Nārāyaṇa Recitation

गुणवत्पावको महां दीव्यते5न्त:शरीरग: । जो मनसे अवगत होता है

brāhmaṇa uvāca | guṇavat pāvako mahān dīvyate 'ntaḥśarīragaḥ | yogayajñaḥ pravṛtto me jñānavallīprado 'dbhutaḥ | prāṇastotraḥ apānaśastraḥ sarvatyāgasudakṣiṇaḥ |

माझ्या देहाच्या अंतःस्थानी गुणवान् महान् पावक तेजाने प्रकाशित होत आहे. मी योगरूपी यज्ञ आरंभ केला आहे, जो ज्ञानवल्लीचा उद्भव घडवितो. यात प्राण हे स्तोत्र आहे, अपान हे शस्त्र आहे आणि सर्वस्वाचा त्याग हीच उत्तम दक्षिणा आहे.

गुणवत्endowed with qualities
गुणवत्:
Karta
TypeAdjective
Rootगुणवत्
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
पावकःfire
पावकः:
Karta
TypeNoun
Rootपावक
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
महान्great
महान्:
Karta
TypeAdjective
Rootमहत्
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
दीव्यतेshines / is radiant
दीव्यते:
TypeVerb
Root√दीव्
Formलट् (वर्तमान), प्रथम, एकवचन, आत्मनेपद
अन्तःwithin
अन्तः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअन्तः
शरीरगःdwelling in the body
शरीरगः:
Karta
TypeAdjective
Rootशरीरग
Formपुं, प्रथमा, एकवचन

ब्राह्मण उवाच

ब्राह्मण (Brahmin speaker)
पावक/अग्नि (Fire as inner sacrificial fire)
परमात्मा (Supreme Self)
प्राण (in-breath)
अपान (out-breath)
मनस् (mind)
वाणी (speech)
कर्ण (ear)
चक्षुस् (eye)
त्वक् (skin)
नासिका/घ्राण (nose/smell faculty)
योगयज्ञ (yoga-sacrifice)

Educational Q&A

True sacrifice can be internalized: by restraining the senses and mind, one offers sense-objects back into disciplined awareness, making the self the altar. The ‘fire’ is the Supreme Self shining within, and the highest sacrificial gift is total renunciation.

A Brahmin speaker describes his spiritual practice as a ‘yoga-sacrifice.’ He reinterprets Vedic ritual elements symbolically—prāṇa as the chant, apāna as the implement, and renunciation as the dakṣiṇā—asserting that through this inner rite the Supreme Self becomes manifest within him.