Pañcahotṛ-Vidhāna and the Dispute of the Five Vāyus (पञ्चहोतृविधानम् — पञ्चवायूनां श्रेष्ठत्वविवादः)
ब्राह्मण उवाच प्राणेन सम्भूतो वायुरपानो जायते ततः । अपाने सम्भूतो वायुस्ततो व्यान: प्रवर्तते,ब्राह्मणने कहा--प्रिये! वायु प्राणके द्वारा पुष्ट होकर अपानरूप, अपानके द्वारा पुष्ट होकर व्यानरूप, व्यानसे पुष्ट होकर उदानरूप, उदानसे परिपुष्ट होकर समानरूप होता है। एक बार इन पाँचों वायुओंने सबके पूर्वज पितामह ब्रह्माजीसे प्रश्न किया--'भगवन्! हममें जो श्रेष्ठ हो उसका नाम बता दीजिये, वही हमलोगोंमें प्रधान होगा”
brāhmaṇa uvāca—prāṇena sambhūto vāyur apāno jāyate tataḥ | apāne sambhūto vāyus tato vyānaḥ pravartate |
ब्राह्मण म्हणाला—प्राणाने पोसला गेलेला वायु अपानरूपाने उत्पन्न होतो; आणि अपानाने पोसला गेलेला तोच वायु व्यानरूपाने प्रवृत्त होतो. अशा रीतीने प्रत्येक प्राण दुसऱ्याच्या आधाराने प्रकट होतो.
ब्राह्मण उवाच