Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

Abhaya-Itihāsa: Karma, Indriyas, and the Non-sensory Brahman

Brāhmaṇī–Brāhmaṇa Saṃvāda

ततः: संजायते रूप॑ ततः स्पर्शोडभिजायते । ततः संजायते शब्द: संशयस्तत्र जायते । ततः: संजायते निष्ठा जन्मैतत्‌ सप्तथा विदु:

tataḥ saṃjāyate rūpaṃ tataḥ sparśo ’bhijāyate | tataḥ saṃjāyate śabdaḥ saṃśayas tatra jāyate | tataḥ saṃjāyate niṣṭhā janmaitat saptathā viduḥ ||

त्याच स्रोतापासून रूप उत्पन्न होते; त्याच्यापासून स्पर्शाचा जन्म होतो. त्याच्यापासून शब्द प्रकटतो आणि तेथेच संशयही उत्पन्न होतो. त्याच्यापासून निश्चयात्मिका बुद्धी (निष्ठा)ही जन्मते. हे जन्म सात प्रकारचे मानले जाते.

ततःfrom there/thereupon
ततः:
Apadana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्यय (अपादानार्थे/ततः=तस्मात्)
संजायतेis produced/arises
संजायते:
Karta
TypeVerb
Rootसम्+जन्
Formलट्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम्
रूपम्form/appearance
रूपम्:
Karma
TypeNoun
Rootरूप
Formनपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्
ततःfrom there/thereupon
ततः:
Apadana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्यय
स्पर्शःtouch
स्पर्शः:
Karma
TypeNoun
Rootस्पर्श
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्
उद्भिजायतेcomes forth/arises
उद्भिजायते:
Karta
TypeVerb
Rootउद्+भू
Formलट्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम्
ततःfrom there/thereupon
ततः:
Apadana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्यय
संजायतेis produced/arises
संजायते:
Karta
TypeVerb
Rootसम्+जन्
Formलट्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम्
शब्दःsound/word
शब्दः:
Karma
TypeNoun
Rootशब्द
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्
संशयःdoubt
संशयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंशय
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्
तत्रthere/in that (source)
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र (तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्यय (अधिकरणार्थे)
जायतेis born/arises
जायते:
Karta
TypeVerb
Rootजन्
Formलट्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम्
ततःfrom there/thereupon
ततः:
Apadana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्यय
संजायतेis produced/arises
संजायते:
Karta
TypeVerb
Rootसम्+जन्
Formलट्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम्
निष्ठाcertainty/settled conviction
निष्ठा:
Karma
TypeNoun
Rootनिष्ठा
Formस्त्रीलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्
जन्मbirth/origin
जन्म:
Karma
TypeNoun
Rootजन्मन्
Formनपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्
एतत्this
एतत्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
Formनपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्
सप्तधाsevenfold/in seven ways
सप्तधा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसप्तधा
Formअव्यय (प्रकारवाचक)
विदुःthey know/consider
विदुः:
Karta
TypeVerb
Rootविद्
Formलिट् (परिपूर्णार्थे), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्, परस्मैपदम्

वायुदेव उवाच

V
Vāyudeva

Educational Q&A

The verse outlines a causal account of how sensory qualities (form, touch, sound) and mental states (doubt and settled certainty) arise from a single underlying source, presenting this as part of a broader sevenfold scheme of origination known to the wise.

Vāyudeva is speaking in a didactic mode, explaining a metaphysical sequence of emergence—how perceptible qualities and cognitive dispositions manifest—framing it as authoritative knowledge within the discourse of the Ashvamedhika Parva.