Shloka 6
Mokṣa-dharma Yoga-Upadeśa: Equanimity, Sense-Restraint, and Vision of the Ātman (आत्मदर्शन-योगोपदेशः)
अनमित्रश्न निर्बन्धुरनपत्यश्न यः क्वचित् । त्यक्तधर्मार्थकामश्न निराकाड्क्षी च मुच्यते
anamitraśn nirbandhur anapatyaśn yaḥ kvacit | tyaktadharmārthakāmaśn nirākāṅkṣī ca mucyate ||
जो कोणत्याही प्रसंगी कोणालाही ‘माझा मित्र’, ‘माझा बंधू’ किंवा ‘माझे अपत्य’ असे मानत नाही; ज्याने सकाम धर्म, अर्थ आणि काम यांचा त्याग केला आहे; आणि जो सर्व प्रकारच्या आकांक्षांपासून मुक्त आहे—तो मुक्त होतो.
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
Liberation arises from inner non-possessiveness—not clinging to identities like ‘my friend/relative/child’—and from renouncing desire-motivated engagement with dharma, artha, and kāma, culminating in freedom from all craving (nirākāṅkṣā).
A Brahmin speaker delivers an instruction on the marks of a liberated person, emphasizing detachment from social bonds and from goal-oriented striving, presenting a soteriological teaching within the Ashvamedhika Parva’s broader post-war reflective discourse.