Shloka 183
सामादिभिरुपायैस्तं क्रमेण विनिवर्तये: । राजसिंह! तुम्हें बेंतकी-सी वृत्ति (नम्नता)-का आश्रय लेकर रहना चाहिये। यदि किसी दुर्बल राजापर बलवान् राजा आक्रमण करे तो क्रमश: साम आदि उपायोंद्वारा उस बलवान् राजाको लौटानेका प्रयत्न करना चाहिये
sāmādibhir upāyais taṃ krameṇa vinivartayet | rājasiṃha! tvayā veṇṭakī-sadṛśīṃ vṛttiṃ (namratām) āśritya vartitavyam | yadi kaścid durbalo rājā balavatā rājñābhyākramyate, tadā krameṇa sāmādi-upāyaiḥ tasya balavato rājño nivartanāya prayatnaḥ kartavyaḥ |
धृतराष्ट्र म्हणाला—राजसिंहा! बेंतासारखी नम्र वृत्ती धरून राहा—तुटण्यासाठी नव्हे, वाकून टिकण्यासाठी. जर एखादा बलवान राजा दुर्बल राजावर आक्रमण करील, तर क्रमाने साम इत्यादी उपायांनी—प्रथम समजावणी व नीतीने, आणि मग आवश्यकतेनुसार इतर उपायांनी—त्या आक्रमकाला परत फिरविण्याचा प्रयत्न करावा.
धघतयाट्र उवाच
Educational Q&A
The verse teaches graduated statecraft: when confronting aggression, begin with sāma—humble, conciliatory diplomacy—and proceed step by step through other measures only as needed. Humility and flexibility are presented as strengths in governance.
Dhṛtarāṣṭra addresses a king (honorifically ‘rājasiṃha’), advising how to respond when a stronger ruler attacks a weaker one: adopt a pliant, reed-like humility and attempt to make the aggressor withdraw through sequential political means starting with conciliation.