Shloka 39

धृतराष्ट्र-सत्कारः तथा श्राद्ध-दाने नियमनम् | Honoring Dhṛtarāṣṭra and Regulating Śrāddha-Gifts

Devanagari script

विपरीतकश्न मे शत्रुर्नियम्यश्न भवेन्नर: । राजा युधिष्ठिर बड़े दयालु थे। वे सदा प्रसन्न रहकर अपने भाइयों और मन्त्रियोंसे कहा करते थे कि “ये राजा धृतराष्ट्र मेरे और आपलोगोंके माननीय हैं। जो इनकी आज्ञाके अधीन रहता है, वही मेरा सुहृद्‌ है। विपरीत आचरण करनेवाला मेरा शत्रु है। वह मेरे दण्डका भागी होगा

Transliteration

vaiparītyakṛc ca me śatrur niyamyaś ca bhaven naraḥ |

Translation

वैशंपायन म्हणाले—जो माझ्या आज्ञेविरुद्ध वागतो तो माझा शत्रू; आणि जो संयम ठेवून शासन-शिस्तीखाली राहतो तो माझा आपला. या प्रसंगी करुणामय व सदैव प्रसन्न युधिष्ठिर आपल्या भावांना व मंत्र्यांना वारंवार म्हणत असे—“राजा धृतराष्ट्र वंदनीय आहेत. त्यांच्या आज्ञेचे पालन करणे म्हणजे माझ्याशीही निष्ठा; आणि त्याविरुद्ध वागणे दंडनीय आहे.”

Word by Word

• {'viparīta': 'contrary, opposite, acting against (proper conduct or command)', 'kṛt (kṛc)': 'doing, acting

• one who performs (an action)', 'me': 'my', 'śatruḥ': 'enemy', 'niyamya': 'restrained, self-controlled

• acting under rule/discipline', 'bhavet': 'would be, becomes', 'naraḥ': 'man, person', 'ājñā': 'command, order (implied by the narrative context)', 'daṇḍa': 'punishment, royal chastisement (implied by the narrative context)', 'suhṛd': 'well-wisher, friend (implied by the narrative context)'}

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Yudhiṣṭhira
• Dhṛtarāṣṭra