Shloka 37

धृतराष्ट्र-सत्कारः तथा श्राद्ध-दाने नियमनम् | Honoring Dhṛtarāṣṭra and Regulating Śrāddha-Gifts

Devanagari script

विपरीतकश्न मे शत्रुर्नियम्यश्न भवेन्नर: । राजा युधिष्ठिर बड़े दयालु थे। वे सदा प्रसन्न रहकर अपने भाइयों और मन्त्रियोंसे कहा करते थे कि “ये राजा धृतराष्ट्र मेरे और आपलोगोंके माननीय हैं। जो इनकी आज्ञाके अधीन रहता है, वही मेरा सुहृद्‌ है। विपरीत आचरण करनेवाला मेरा शत्रु है। वह मेरे दण्डका भागी होगा

Transliteration

viparītakṛc ca me śatrur niyamyaś ca bhaven naraḥ |

Translation

वैशंपायन म्हणाले—जो माझ्या आज्ञेला व धर्ममर्यादेला विरुद्ध वागतो तो माझा शत्रू; आणि जो संयम ठेवून विनयाने आज्ञाधीन राहतो तो माझा आप्तजन. या भावनेने दयाळू व सदैव प्रसन्न असलेला राजा युधिष्ठिर आपल्या भावांना व मंत्र्यांना वारंवार म्हणत असे—“राजा धृतराष्ट्र हे आपणा सर्वांचे पूज्य आहेत. जो त्यांच्या आज्ञेखाली राहतो तो माझा सुहृद; आणि जो उलट वागतो तो माझा शत्रू व माझ्या दंडाचा भागी होईल.”

Word by Word

• {'viparīta': 'contrary, opposite, acting against (instruction/dharma)', 'kṛt (kṛc)': 'doing, acting (here: one who acts in a certain way)', 'me': 'my', 'śatruḥ': 'enemy', 'niyamyaḥ': 'to be restrained/controlled

• obedient (one who is to be kept under rule or who keeps himself under rule)', 'ca': 'and', 'bhavet': 'would be, should be, becomes', 'naraḥ': 'man, person'}

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Yudhiṣṭhira
• Dhṛtarāṣṭra
• brothers of Yudhiṣṭhira (Pāṇḍavas)
• ministers