Shloka 3

Adhyāya 16 — Daiva, Kṣatriya-dharma, and Public Reassurance to Dhṛtarāṣṭra

Devanagari script

कथं पाण्डोर्न नश्येत संतति: पुरुषर्षभा: । यशश्च वो न नश्येत इति चोद्धर्षणं कृतम्‌,श्रेष्ठ पुरुषो! मैं चाहती थी कि पाण्डुकी संतान किसी तरह नष्ट न हो और तुम्हारे यशका भी नाश न होने पाये। इसलिये मैंने तुम्हें युद्धके लिये उत्साहित किया था

Transliteration

kathaṃ pāṇḍor na naśyet santatiḥ puruṣarṣabhāḥ | yaśaś ca vo na naśyet iti coddharṣaṇaṃ kṛtam, śreṣṭha puruṣa |

Translation

वैशंपायन म्हणाले—हे पुरुषश्रेष्ठांनो! ‘पांडूची संतती कशी नष्ट होऊ नये आणि तुमचे यशही कसे लयास जाऊ नये’ असा विचार मनात धरूनच मी तुम्हांला युद्धासाठी उद्युक्त केले.

Word by Word

• {'katham': 'how? in what way?', 'pāṇḍoḥ': 'of Pāṇḍu', 'na naśyet': 'may not perish

• may not be destroyed', 'santatiḥ': 'progeny

• succession', 'puruṣarṣabhāḥ': 'O bulls among men

• foremost men (vocative plural)', 'yaśaḥ': 'fame

• renown', 'ca': 'and', 'vo': 'your (plural)', 'iti': 'thus

• ‘so’ (quotative marker)', 'coddharṣaṇam (ca + uddharṣaṇam)': 'incitement

• encouragement', 'kṛtam': 'was done

• was made', 'śreṣṭha puruṣa': 'O best of men (vocative)'}

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśaṃpāyana
• Pāṇḍu
• Pāṇḍava lineage (Pāṇḍoḥ santatiḥ)
• the addressed heroes (puruṣarṣabhāḥ / śreṣṭha puruṣa)