Shloka 22
अध्याय १५ (Āśramavāsika-parva): धृतराष्ट्रस्य वनवासानुज्ञायाचनम् — Dhṛtarāṣṭra’s renewed plea for consent to forest-dwelling
Devanagari script
क्व सा बुद्धिरियं चाद्य भवत्या यच्छुतं मया । क्षत्रधर्मे स्थितिं चोक्त्वा तस्याश्ष्यवितुमिच्छसि
Translation
कुठे ती तुझी बुद्धी आणि कुठे आजचा हा विचार! आम्हाला क्षत्रियधर्मात स्थित राहण्याचा उपदेश करून आता तू स्वतःच त्यातून ढळू इच्छितेस काय?
Word by Word
क्वwhere?
क्व:
TypeIndeclinable
Rootक्व
साthat (your)
सा:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
बुद्धिःintelligence, understanding
बुद्धिः:
Karta
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Nominative, Singular
इयम्this
इयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormFeminine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अद्यtoday, now
अद्य:
TypeIndeclinable
Rootअद्य
भवत्याby you (lady)
भवत्या:
Karana
TypePronoun
Rootभवत्
FormFeminine, Instrumental, Singular
यत्what, which
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Accusative, Singular
श्रुतम्heard
श्रुतम्:
Karma
TypeVerb
Rootश्रु
Formक्त (past passive participle), Neuter, Accusative, Singular
मयाby me
मया:
Karana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormInstrumental, Singular
क्षत्रधर्मेin the kshatriya-duty
क्षत्रधर्मे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootक्षत्रधर्म
FormMasculine, Locative, Singular
स्थितिम्steadfastness, remaining
स्थितिम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्थिति
FormFeminine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
TypeVerb
Rootवच्
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
तस्यof that, from that
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
अस्यवितुम्to fall away/decline (reading uncertain)
अस्यवितुम्:
TypeVerb
Rootअस् (अस्यति/अस्यवति?)
Formतुमुन् (infinitive)
इच्छसिyou desire, you wish
इच्छसि:
TypeVerb
Rootइष्
FormPresent, Second, Singular, Parasmaipada
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes