Shloka 113
धृतराष्ट्रस्य युधिष्ठिरं प्रति व्यवहार-रक्षा-नियमनोपदेशः | Dhṛtarāṣṭra’s Instruction on Administration, Punishment, and Daily Governance
याचितो य: पुरास्माभि: पश्य कालस्य पर्ययम् । “महाबाहो! सौभाग्यकी बात है कि आज राजा धृतराष्ट्र हमलोगोंसे धनकी याचना करते हैं। समयका उलट-फेर तो देखिये। पहले हमलोग जिनसे याचना करते थे, आज वे ही हमसे याचना करते हैं
yācito yaḥ purāsmābhiḥ paśya kālasya paryayam | mahābāho! saubhāgyakī bāta hai ki āja rājā dhṛtarāṣṭra hamalogoṃse dhanakī yācanā karate haiṃ | samayakā ulaṭa-phera to dekhiye | pahale hamaloga jinase yācanā karate the, āja ve hī hamase yācanā karate haiṃ |
वैशंपायन म्हणाले— “काळाचा उलटफेर पाहा. हे महाबाहो! ज्याच्याकडे आपण पूर्वी याचना करीत होतो, तोच राजा धृतराष्ट्र आज आपल्याकडे धन मागतो. पाहा, भाग्य कसे पालटते— ज्यांच्याकडून आपण मदत मागत होतो, तेच आता आपल्याकडून मदत मागतात.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights kāla-paryaya—the inevitable reversal brought by time—urging humility and ethical awareness: status and dependence can change, so one should not be arrogant in prosperity nor despair in adversity.
Vaiśampāyana remarks on an ironic turn: King Dhṛtarāṣṭra, once the one from whom others sought favors, is now in a position of need and asks the others for wealth, illustrating the shifting nature of worldly power.