Shloka 90
अनुशासनपर्व अध्याय ९३ — तपस्, सदोपवास, विघसाशन, अतिथिप्रियता
Austerity, regulated fasting, residual-eating, and hospitality
भारत! वेदज्ञ पुरुष अपना प्रिय हो या अप्रिय--इसका विचार न करके उसे श्राद्धमें भोजन कराना चाहिये। जो दस लाख अपात्र ब्राह्मगको भोजन कराता है
bhīṣma uvāca | bhārata! vedajñaḥ puruṣaḥ svapriyo vā apriyo veti vicāram akṛtvā taṁ śrāddhe bhojayet | yo daśa-lakṣam apātra-brāhmaṇān bhojayati, tasya gṛhe teṣāṁ sarveṣāṁ badale eka eva sadā saṁtuṣṭaḥ vedajña-brāhmaṇaḥ bhojanādhikārī | arthāt lakṣaśo mūrkhānāṁ apekṣayā ekaṁ satpātra-brāhmaṇaṁ bhojayitum uttamam ||
भीष्म म्हणाले—हे भारत! श्राद्धात भोजन देताना वेदज्ञ पुरुष आपला प्रिय आहे की अप्रिय, असा विचार न करता त्याला भोजन द्यावे. जो दहा लाख अपात्रांना भोजन घालतो, त्याच्या घरी त्या सर्वांच्या ऐवजी एकच—सदा संतुष्ट, वेदपारंगत व सत्पात्र ब्राह्मण—भोजनास योग्य ठरतो; म्हणजे असंख्य अयोग्यांपेक्षा एक योग्याला भोजन देणे श्रेष्ठ आहे.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
In śrāddha and religious giving, the recipient’s worthiness and Vedic competence matter more than quantity. One truly qualified, content, Veda-knowing Brahmin is ethically and ritually superior to feeding vast numbers of unworthy recipients.
Bhishma, instructing Yudhiṣṭhira in the Anuśāsana Parva’s teachings on gifts and śrāddha, lays down a practical rule: do not choose a śrāddha recipient based on personal likes or dislikes; prioritize a satpātra—especially a Veda-knower—over many apātras.