Shloka 231
Go-dāna-stuti and Ghṛta-Japa
Praise of cow-gift and ghee-centered recitation
कामानू् सर्वान् पार्थिवानेकसंस्थान् यो वै दद्यात् कामदुघांच धेनुम् । सम्यक्ता: स्युर्हव्यकव्यौघवत्य- स्तासामुक्ष्णां ज्यायसां सम्प्रदानम्
kāmānū sarvān pārthivānekasaṃsthān yo vai dadyāt kāmadughāṃ ca dhenum | samyaktāḥ syur havyakavyaughavatyaḥ tāsām ukṣṇāṃ jyāyasāṃ sampradānam
भीष्म म्हणाले—जो मनुष्य राजस भोगांचे अनेक प्रकारचे साधन दान करतो आणि कामधेनूसारखी इच्छापूर्ती करणारी धेनूही अर्पण करतो, त्याचे हव्य व कव्य—यज्ञकर्म आणि पितृतर्पण—सम्यक् रीतीने समृद्ध होते. तरीही त्याहून श्रेष्ठ म्हणजे बलवान, उत्तम बैलांचे विधिपूर्वक दान; कारण ते वंशवृद्धी आणि पशुसंपत्तीची दीर्घकालीन समृद्धी टिकवते.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that gifts should be evaluated by their dharmic impact: beyond luxurious or symbolic gifts, the highest giving is that which sustains life and righteous livelihood—here, donating superior bulls that ensure ongoing cattle prosperity, thereby supporting household duties, sacrifice, and ancestral rites.
In Bhishma’s instruction on dāna within the Anushasana Parva, he compares different donations. He states that giving royal pleasures and a wish-fulfilling cow brings abundance to offerings for gods and ancestors, but he then elevates the donation of excellent bulls as an even greater, more enduring gift.