Shloka 20
Phala of Vrata, Niyama, Svādhyāya, Dama, Satya, Brahmacarya, and Service (व्रत-नियम-स्वाध्याय-दम-सत्य-ब्रह्मचर्य-शुश्रूषा-फलप्रश्नः)
Devanagari script
तेनैवमुक्तस्तमहं प्रत्यवोचं प्राप्तोडस्मि ते विषयं दुर्निवर्त्यम् । इच्छाम्यहं पुण्यकृतां समृद्धान् लोकान द्रष्ठ॑ यदि ते5हं वराह:
Transliteration
tenaivam uktas tam ahaṃ pratyavocaṃ prāpto 'smi te viṣayaṃ durnivartyam | icchāmy ahaṃ puṇyakṛtāṃ samṛddhān lokān draṣṭuṃ yadi te 'haṃ varārhaḥ ||
Translation
तो असे म्हणताच मी उत्तर दिले—“भगवन्! मी आपल्या त्या राज्यात आलो आहे, जिथून परत जाणे अत्यंत कठीण आहे. आपल्या दृष्टीने मी वरास पात्र असल्यास, पुण्यकर्म करणाऱ्यांना प्राप्त होणाऱ्या समृद्ध लोकांचे दर्शन मला घडावे, अशी माझी इच्छा आहे.”
Word by Word
तेनby him/thereby
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
उक्तःhaving been spoken to / addressed
उक्तः:
TypeVerb
Rootवच्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअहम्
Form—, Nominative, Singular
प्रत्यवोचम्I replied
प्रत्यवोचम्:
TypeVerb
Rootवच्
FormAorist (luṅ), 1st, Singular, Parasmaipada, प्रति + अव
प्राप्तःhaving come / having reached
प्राप्तः:
TypeVerb
Rootप्र + आप्
Formक्त (past active/resultative participle), Masculine, Nominative, Singular
उद्up/out (prefix)
उद्:
TypeIndeclinable
Rootउद्
Formupasarga
अस्मिI am
अस्मि:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent, 1st, Singular, Parasmaipada
तेof you/your
ते:
Shashthi-sambandha
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
विषयम्domain/realm
विषयम्:
Karma
TypeNoun
Rootविषय
FormMasculine, Accusative, Singular
दुर्निवर्त्यम्hard to return from
दुर्निवर्त्यम्:
TypeAdjective
Rootदुर्निवर्त्य
Formयत् (gerundive), Masculine, Accusative, Singular
इच्छामिI desire
इच्छामि:
TypeVerb
Rootइष्
FormPresent, 1st, Singular, Parasmaipada
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअहम्
Form—, Nominative, Singular
पुण्यकृताम्of the doers of merit (virtuous persons)
पुण्यकृताम्:
Shashthi-sambandha
TypeNoun
Rootपुण्यकृत्
FormMasculine, Genitive, Plural
समृद्धान्prosperous, splendid
समृद्धान्:
TypeAdjective
Rootसमृद्ध
Formक्त (past participle used adjectivally), Masculine, Accusative, Plural
लोकान्worlds/realms
लोकान्:
Karma
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Accusative, Plural
द्रष्टुम्to see
द्रष्टुम्:
TypeVerb
Rootदृश्
Formतुमुन् (infinitive)
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
तेof you/your
ते:
Shashthi-sambandha
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअहम्
Form—, Nominative, Singular
वरःa boon-worthy one / fit recipient (of a boon)
वरः:
Predicate
TypeNoun
Rootवर
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhishmaB
Bhagavan (addressed lord)L
lokas (worlds/realms)V
viṣaya (realm/domain)V
vara (boon)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes