Shloka 14
Phala of Vrata, Niyama, Svādhyāya, Dama, Satya, Brahmacarya, and Service (व्रत-नियम-स्वाध्याय-दम-सत्य-ब्रह्मचर्य-शुश्रूषा-फलप्रश्नः)
Devanagari script
प्रत्यक्षदर्शी सर्वस्य पित्रा पृष्टो महात्मना । सतां वार्ता पितुर्मध्ये महर्षीणां न्यवेदयत्
Translation
महात्मा पित्याने असे विचारताच, परलोकातील सर्व गोष्टी प्रत्यक्ष पाहिलेला नाचिकेत महर्षींच्या मध्येच पित्याला तेथील सर्व वृत्तांत सांगू लागला.
Word by Word
प्रत्यक्षदर्शीdirectly-seeing, eyewitness
प्रत्यक्षदर्शी:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रत्यक्षदर्शिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वस्यof all
सर्वस्य:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
पित्राby the father
पित्रा:
Karana
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Instrumental, Singular
पृष्टःasked
पृष्टः:
Karta
TypeVerb
Rootपृच्छ्
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
महात्मनाby the great-souled (one)
महात्मना:
Karana
TypeNoun
Rootमहात्मन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
सताम्of the good (people)
सताम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसत्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
वार्ताaccount, report, talk
वार्ता:
Karma
TypeNoun
Rootवार्ता
FormFeminine, Nominative, Singular
पितुःof the father
पितुः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Genitive, Singular
मध्येin the midst (of)
मध्ये:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootमध्य
महर्षीणाम्of the great seers
महर्षीणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहर्षि
FormMasculine, Genitive, Plural
न्यवेदयत्reported, informed
न्यवेदयत्:
Karta
TypeVerb
Rootनि + विद् (वेदयति)
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes