Shloka 14
Dāna-Śreṣṭhatā: Abhaya, Anugraha, and the Ethics of Honoring the Worthy (दानश्रेष्ठता: अभय-अनुग्रह-विप्रपूजा)
ततो5हमागम्य पुरे त्वामवोचं महीपते । नियम कंचिदारप्स्ये शुश्रूषा क्रियतामिति
tato ’ham āgamya pure tvām avocaṁ mahīpate | niyamaṁ kañcid ārapsye śuśrūṣā kriyatām iti ||
मग, हे महीपते, मी तुमच्या नगरीत येऊन तुम्हाला म्हणालो—“मी एक नियम (व्रत) आरंभ करीन; तू माझी शुश्रूषा कर.” (खरे तर माझा हेतू तुमचा दोष शोधण्याचा होता.) पण तुमच्या घरी राहूनही आजवर मला तुमच्यात कोणताही दोष आढळला नाही. हे राजर्षे, म्हणूनच तुम्ही जिवंत आहात; नाहीतर तुमची सत्ता व प्रतिष्ठा नष्ट झाली असती.
च्यवन उवाच
Educational Q&A
A ruler’s survival and legitimacy rest on dharma: faultless conduct, humility, and proper service to the virtuous. The verse frames ascetic discipline (niyama) and the demand for service (śuśrūṣā) as a moral test—implying that ethical integrity protects sovereignty, while serious faults can destroy a king’s standing.
Cyavana tells the king that he came to the city announcing a vow and requesting service, but his hidden purpose was to observe the king closely and find a fault. Living in the king’s house, he has found none; therefore he declares that the king remains alive and secure—otherwise his power would have been wiped out.