Shloka 23
च्यवन-कुशिक-संवादः
Cyavana–Kuśika Dialogue on Hospitality, Service, and Lineage Questions
भीष्म उवाच आत्मवत् तस्य कुर्वीत संस्कारं स्वामिवत् तथा । त्यक्तो मातापितृभ्यां यः सवर्ण प्रतिपद्यते
bhīṣma uvāca | ātmavat tasya kurvīta saṃskāraṃ svāmivat tathā | tyakto mātāpitr̥bhyāṃ yaḥ savarṇaḥ pratipadyate |
भीष्म म्हणाला— बाळा! अशा मुलाचे संस्कार आपल्या मुलाप्रमाणेच, आणि आपल्या आश्रिताप्रमाणे करावेत. ज्याला माता-पित्यांनी टाकून दिले आहे, तो ज्याने स्वीकारून पालन केले, त्या पालकाच्या वर्णात गणला जातो; म्हणून पालक पित्याने आपल्या वर्णानुसार त्याचे संस्कार करावेत.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
If parents abandon a child and a guardian accepts and maintains him, the guardian bears dharmic responsibility to perform the child’s saṃskāras properly, treating him as one’s own; the child is socially reckoned to the guardian’s varna for purposes of rites and formation.
In Bhishma’s dharma-instruction (Anushasana Parva), he lays down a rule concerning an abandoned child: once taken in by a protector, the child’s ritual upbringing and social classification for rites follow the protector who assumes care.