Shloka 7
गोमूल्यनिर्णयः — The Determination of Value through the Cow
Nahuṣa–Cyavana Episode
तिस्त्र: क्षत्रियसम्बन्धाद् द्वयोरात्मास्य जायते । हीनव्णसस्तृतीयायां शूद्रा उग्रा इति स्मृति:
tisraḥ kṣatriya-sambandhād dvayor ātmāsya jāyate | hīna-varṇas tṛtīyāyāṁ śūdrā ugrā iti smṛtiḥ ||
भीष्म म्हणाले—क्षत्रियाच्या तीन भार्या सांगितल्या आहेत—क्षत्रिया, वैश्या आणि शूद्रा. यांपैकी क्षत्रिया व वैश्या यांच्या गर्भातून क्षत्रियाच्या संयोगाने जन्मलेला पुत्र क्षत्रियच मानला जातो. पण तिसऱ्या शूद्रेच्या गर्भातून हीन वर्णाचे पुत्र जन्मतात; स्मृतिशास्त्रात त्यांना ‘उग्र’ अशी संज्ञा दिली आहे.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse presents a Smṛti-based rule about how offspring are classified when a Kṣatriya has wives from different varṇas: sons from Kṣatriya and Vaiśya wives are treated as Kṣatriya, while sons from a Śūdra wife are designated as lower-status and termed ‘Ugra’ in the tradition.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma is instructing Yudhiṣṭhira on dharma and social norms. Here he cites traditional dharma-text categories concerning marriage/union and the resulting social designation of children.