Shloka 27
पात्रलक्षण-परिक्षा (Pātra-Lakṣaṇa Parīkṣā) — Criteria for a Worthy Recipient
पश्य चन्द्रे कृतं लक्ष्म समुद्रो लवणोदकः: । तथा भगसहस््रेण महेन्द्र: परिचिल्वित:
paśya candre kṛtaṃ lakṣma samudro lavaṇodakaḥ | tathā bhagasahasreṇa mahendraḥ paricilvitaḥ ||
माधव! पाहा, ब्राह्मणांचा प्रभाव किती विलक्षण आहे—त्यांनी चंद्रावर कलंक बसविला, समुद्राचे पाणी खारे केले, आणि महेंद्र (इंद्र) यांच्या देहावर ‘भग’चिन्हांची हजारो खूण निर्माण केली. पुढे त्याच प्रभावाने त्या खुणा नेत्ररूप झाल्या; म्हणूनच शतक्रतु इंद्र ‘सहस्राक्ष’ या नावाने प्रसिद्ध झाले.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical potency attributed to Brāhmaṇical tapas and speech: it can impose consequences on even cosmic entities, and it also has the capacity to transmute misfortune into a new, meaningful form—suggesting responsibility in the use of spiritual power and the possibility of redemptive transformation.
Vāyu points to well-known mythic outcomes credited to Brāhmaṇas’ influence: a blemish on the Moon, the ocean becoming salt-water, and Indra being marked with a thousand ‘bhaga’ signs that later become ‘eyes’, explaining Indra’s epithet ‘Sahasrākṣa’ (thousand-eyed).