Shloka 1
Indra–Mataṅga Saṃvāda: On the rarity and responsibilities of Brāhmaṇya (इन्द्र-मतङ्ग संवादः)
/ (दाक्षिणात्य अधिक पाठका १ श्लोक मिलाकर कुल १०७ श्लोक हैं) अपना छा अर: 2 सप्तविशो<्ध्याय: ब्राह्मणत्वके लिये तपस्या करनेवाले मतड़की इन्द्रसे बातचीत युधिछिर उवाच प्रज्ञाश्रुताभ्यां वृत्तेन शीलेन च यथा भवान् | गुणैश्व विविधै: सर्वर्वयसा च समन्वित:
yudhiṣṭhira uvāca | prajñāśrutābhyāṁ vṛttena śīlena ca yathā bhavān | guṇaiś ca vividhaiḥ sarvair vayasa ca samanvitaḥ ||
युधिष्ठिर म्हणाला—धर्मात्म्यांमध्ये श्रेष्ठ नराधिप! आपण बुद्धी व विद्या, सदाचार व शील, तसेच नानाविध सर्व सद्गुणांनी युक्त आहात; आणि वयानेही आपण सर्वांत अग्रज आहात. प्रज्ञा व तपस्येने आपण विशेष विभूषित आहात; म्हणून मी आपल्याला धर्माविषयी विचारतो. या जगात आपल्या शिवाय असा दुसरा कोण आहे, ज्याच्याकडे सर्व प्रकारचे प्रश्न विचारता येतील?
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames dharma-inquiry as grounded in the authority of lived virtue: true guidance is sought from one who unites wisdom (prajñā), learning (śruta), ethical conduct (vṛtta), good character (śīla), and mature experience (vayas).
Yudhiṣṭhira respectfully addresses an elder, praising his virtues and seniority, and declares his intention to ask comprehensive questions about dharma, presenting the addressee as uniquely qualified to answer.