Previous Verse
Next Verse

Shloka 88

मातङ्ग–शक्रसंवादः

Mataṅga–Śakra Dialogue on Tapas, Status, and Moral Qualities

इयं गज्नेति नियतं प्रतिष्ठा गुहस्य रुक्मस्य च गर्भयोषा । प्रातस्त्रिवर्गा घृतवहा विपाष्मा गड़ावतीर्णा वियतो विश्वतोया

iyaṃ gaṅgeti niyataṃ pratiṣṭhā guhasya rukmasya ca garbhayoṣā | prātas trivargā ghṛtavahā vipāśmā gaṅgāvatīrṇā viyato viśvatoyā ||

‘ही गंगा आहे’—असा निश्चयपूर्वक सांगून जो इतरांना तिचे दर्शन घडवितो, त्याच्यासाठी भगवती भागीरथी निश्चित व अक्षय प्रतिष्ठा ठरते. ती गुह (कार्तिकेय) आणि सुवर्ण यांना गर्भात धारण करणारी, घृतधारेसारखी पोषक व पवित्र जलधारा वाहविणारी, पापहरिणी आहे. ती आकाशातून पृथ्वीवर अवतरली; तिचे जल सर्व जगासाठी पानयोग्य आहे. प्रातःकाळी तिच्यात स्नान केल्याने धर्म, अर्थ व काम—हे तिन्ही पुरुषार्थ सिद्ध होतात।

इयम्this (she)
इयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormFeminine, Nominative, Singular
गङ्गाGanga
गङ्गा:
Karta
TypeNoun
Rootगङ्गा
FormFeminine, Nominative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
नियताम्certain, assured
नियताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनियत
FormFeminine, Accusative, Singular
प्रतिष्ठाम्firm standing; secure status
प्रतिष्ठाम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रतिष्ठा
FormFeminine, Accusative, Singular
गुहस्यof Guha (Kartikeya)
गुहस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootगुह
FormMasculine, Genitive, Singular
रुक्मस्यof gold
रुक्मस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootरुक्म
FormMasculine, Genitive, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
गर्भयोषाshe who bears in the womb (womb-bearing lady)
गर्भयोषा:
Karta
TypeNoun
Rootगर्भयोषा
FormFeminine, Nominative, Singular
प्रातःin the morning
प्रातः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootप्रातः
त्रिवर्गाhaving the three aims (dharma-artha-kama)
त्रिवर्गा:
Karta
TypeAdjective
Rootत्रिवर्ग
FormFeminine, Nominative, Singular
घृतवहाghee-bearing; flowing with clarified butter
घृतवहा:
Karta
TypeAdjective
Rootघृतवह
FormFeminine, Nominative, Singular
विपाप्माsin-removing; free from sin
विपाप्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootविपाप्मन्
FormFeminine, Nominative, Singular
गङ्गावतारिणीthe one who descended as Ganga
गङ्गावतारिणी:
Karta
TypeNoun
Rootगङ्गावतारिणी
FormFeminine, Nominative, Singular
वियतःfrom the sky
वियतः:
Apadana
TypeNoun
Rootवियत्
FormNeuter, Ablative, Singular
विश्वतोयाwhose water is for all the world
विश्वतोया:
Karta
TypeAdjective
Rootविश्वतोय
FormFeminine, Nominative, Singular

सिद्ध उवाच

G
Gaṅgā
B
Bhāgīrathī
G
Guha (Skanda/Kārttikeya)
R
Rukma (gold)
V
Viyat (the sky/heaven)

Educational Q&A

Recognizing the Gaṅgā as sacred and guiding others to her darśana is itself meritorious; her dawn-bath is praised as purifying and as supporting the three legitimate aims of worldly life—dharma, artha, and kāma—thus linking devotion and ethical living with ritual purity.

A Siddha extols the greatness of the Gaṅgā (Bhāgīrathī), describing her heavenly descent, her sin-destroying waters, and the spiritual and worldly benefits gained by showing her to others and bathing in her at dawn.