Shloka 1
मातङ्ग–शक्रसंवादः
Mataṅga–Śakra Dialogue on Tapas, Status, and Moral Qualities
अत-#-#क+ षड्विशो<5ध्याय: श्रीगड़ाजीके माहात्म्यका वर्णन वैशम्पायन उवाच बृहस्पतिसमं बुद्ध्या क्षमया ब्रह्मण: समम् । पराक्रमे शक्रसममादित्यसमतेजसम्
vaiśampāyana uvāca | bṛhaspati-samaṁ buddhyā kṣamayā brahmaṇaḥ samam | parākrame śakra-samam āditya-sama-tejasam ||
वैशम्पायन म्हणाले—जनमेजया! ज्यांची बुद्धी बृहस्पतीसमान, क्षमा ब्रह्मासमान, पराक्रम शक्रासमान आणि तेज आदित्यसमान होते; जे आपल्या धर्ममर्यादेतून कधीच ढळले नाहीत—ते गंगानंदन महातेजस्वी भीष्म, अर्जुनाच्या बाणांनी घायाळ होऊन वीरशय्येवर पडले, नियत काळाची वाट पाहत होते. त्याच वेळी राजा युधिष्ठिर आपल्या भावांसह व इतरांसह त्यांना नानाविध प्रश्न विचारत होता; तेव्हा भीष्मदर्शनासाठी अनेक दिव्य महर्षी तेथे येऊन पोहोचले.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse establishes Bhīṣma’s moral authority by portraying him as the embodiment of wisdom, patience, valor, and spiritual radiance. This framing signals that the forthcoming instruction in dharma is grounded in exemplary character and steadfast adherence to one’s vowed conduct, even amid the aftermath of war.
After being felled by Arjuna, Bhīṣma lies on the bed of arrows awaiting the destined time of death. Yudhiṣṭhira, accompanied by his brothers and others, approaches and questions him on various matters, while many divine sages arrive to witness Bhīṣma and the impending discourse.