Shloka 66
Devanagari script
जगाम भिन्त्वा मूर्धानं दिवमभ्युत्पपात ह । भीष्मजीने अपने देहके सभी द्वारोंको बंद करके प्राणोंको सब ओरसे रोक लिया था; इसलिये वह उनका मस्तक (ब्रह्मरन्ध्र) फोड़कर आकाशमें चला गया
Transliteration
jagāma bhittvā mūrdhānaṃ divam abhyutpapāta ha |
Translation
वैशंपायन म्हणाले—त्यांनी मस्तकावरील ब्रह्मरंध्र भेदून प्राण वर उचलला आणि स्वर्गास प्रस्थान केले. कारण भीष्मांनी देहाचे सर्व द्वार बंद करून, प्राणांना सर्व बाजूंनी संयमित केले होते; म्हणून तो ब्रह्मरंध्र फोडून आकाशात गेला।
Word by Word
जगामwent
जगाम:
Karta
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद) / परोक्षभूत (perfect), प्रथम, एकवचन
भिन्त्वाhaving split/pierced
भिन्त्वा:
Karma
TypeVerb
Rootभिद् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), कर्तरि
मूर्धानम्the head (crown of the head)
मूर्धानम्:
Karma
TypeNoun
Rootमूर्धन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
दिवम्to heaven, the sky
दिवम्:
Karma
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अभिtowards, unto
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
उत्पपातleapt up, sprang
उत्पपात:
Karta
TypeVerb
Rootपत् (धातु) (उत्- उपसर्ग)
Formलङ् (अनद्यतनभूत, imperfect), प्रथम, एकवचन
हindeed (emphatic particle)
ह:
TypeIndeclinable
Rootह (निपात/अव्यय)
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaB
BhīṣmaD
diva (heaven)M
mūrdhan (crown of the head)B
brahmarandhra (implied)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes