Shloka 101
Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
Devanagari script
बन्धनो बन्धकर्ता च सुबन्धनविमोचन: । सयज्ञारि: सकामारिर्महादंष्टी महायुध:
Transliteration
bandhano bandhakartā ca subandhanavimocanaḥ | sayajñāriḥ sakāmārir mahādaṃṣṭī mahāyudhaḥ ||
Translation
वायू म्हणाला— तोच बंधन आहे आणि बंधनाचा कर्ताही; तरीही तोच अतिदृढ बंधनातून मुक्त करणारा आहे. तो दक्षयज्ञ-विरोधकांच्या संगतीतही उभा राहतो आणि कामजयी योगींच्याही संगतीत असतो. तो महादंष्टी आहे आणि महायुधधारी आहे.
Word by Word
बन्धनःthe binder; bondage (as an epithet)
बन्धनः:
Karta
TypeNoun
Rootबन्धन (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
बन्धकर्ताmaker/author of bondage
बन्धकर्ता:
Karta
TypeNoun
Rootबन्ध-कर्ता (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
सुबन्धनविमोचनःliberator from strong bondage
सुबन्धनविमोचनः:
Karta
TypeNoun
Rootसु-बन्धन-विमोचन (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
सयज्ञारिःone associated with the enemy of the sacrifice (yajña)
सयज्ञारिः:
Karta
TypeNoun
Rootस-यज्ञ-अरि (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
सकामारिःone associated with the foe of Kāma (desire)
सकामारिः:
Karta
TypeNoun
Rootस-काम-अरि (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
महादंष्टीgreat-fanged; having huge tusks
महादंष्टी:
Karta
TypeAdjective
Rootमहा-दंष्ट्रिन्/दंष्टी (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
महायुधःgreat-weaponed; bearing mighty weapons
महायुधः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहा-आयुध (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वायुदेव उवाच
Characters & Entities
V
Vāyu (Vāyudeva)D
Dakṣa-yajña (implied by ‘yajña’ and its opponents)M
Māyā (implied by the gloss on subandhanavimocanaḥ)N
Narasiṃha (implied by the gloss on mahādaṃṣṭī)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes